Engelsiz Kariyer Logo  
İstihdam Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Kamu ve Özel Sektör'de çalışanların İstihdam hakkında merak ettiği ve bilmesi gereken tüm sorular ve cevapları.

1. Soru: Kamu kurum ve kuruluşlarında işçi olarak işe girebilmek için ne yapılmalıdır?
 
Cevap: Kamu kurum ve kuruluşlarında işçi olarak işe girebilmek için, "Kamu Kurum ve Kuruluşlarında İşçi Olarak İstihdam Edilecek Özürlüler Hakkında Uygulanacak Sınav Yönetmeliği" kapsamında düzenlenen merkezî sınava girmek gerekmektedir.
 
2.Soru: Kamuda işçi olarak çalışmak için girilecek sınav ile ilgili bilgilere nasıl ulaşılabilir?
 
Cevap: Kamuda işçi olarak çalışmak için girilecek sınav ile ilgili bilgilere bulunduğunuz ildeki Türkiye İş Kurumu ünitelerinden ulaşabilirsiniz. Ayrıca, sınava ilişkin duyuru Resmî Gazetede de yayımlanmaktadır.
 
3. Soru: Kamuya işçi kadrosunda gireceklerde aranacak şartlar ve müracaat sırasında istenilecek belgeler nelerdir?
 
Cevap: Sınava girecek ve kamu kurum ve kuruluşlarında istihdam edilecek özürlülerde aranacak şartlar ve istenilecek belgeler aşağıda belirtilmiştir:
 
a) Aranacak şartlar:
1) Bedensel, duygusal ve sosyal yeteneklerindeki özürleri nedeniyle çalışma gücünün en az    %40`ından yoksun olmak,
2) Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak,
3) 18 yaşını (bir meslek veya sanat okulunu bitirenler için 15 yaşını) doldurmuş olmak,
4) En az orta öğretim (lise veya dengi okul) mezunu olmak,
5) Kamu haklarından mahrum bulunmamak,
6) Taksirli suçlar ve aşağıda sayılan suçlar dışında tecil edilmiş hükümler hariç olmak üzere, ağır hapis veya 6 aydan fazla hapis veya affa uğramış olsalar bile Devletin şahsiyetine karşı işlenen suçlarla, zimmet, ihtilas, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, dolanlı iflas gibi yüz kızartıcı veya şeref ve haysiyeti kırıcı suçtan veya istimal veya istihlak kaçakçılığı, resmî ihale ve alım satımlara fesat karıştırma, devlet sırlarını açığa vurma suçlarından dolayı hükümlü olmamak,  
7) Kurum ünitelerinden birine özürlü olarak kayıtlı olmak (ilk defa başvuracakların; nüfus cüzdanı aslı veya noter tasdikli sureti, özürlü kimlik kartı veya sağlık kurulu raporu, 4 adet renkli fotoğraf, varsa diploma ile mesleğine ilişkin belgelerin aslı veya noter tasdikli suretiyle birlikte başvurmaları gerekir).
b) Sınava girmek isteyen ve yukarıda belirtilen şartları taşıyan özürlüler sınav tarihinden en çok 6 ay önce çekilmiş 1 adet renkli fotoğraf ile birlikte Kurum ünitesine ve/veya ÖSYM bürosuna başvururlar.
 
4. Soru Kamuda işçi olarak çalışmak için girilen sınavdan kimler muaftır?
 
Cevap: Okur-yazar, ilköğretim mezunu ve zihinsel veya ruhsal özürlü olanlar merkezî sınavdan muaftır.
 
5. Soru: Kamuda işçi olarak çalışmak için girilen sınavdan muaf olanlar, kamu kurum ve kuruluşlarında işçi olarak istihdam edilebilmeleri için nasıl bir yol izlemelidirler?
 
Cevap: Okur-yazar, ilköğretim mezunu ve zihinsel veya ruhsal özürlü olanlar merkezî sınava tâbi değildir. Bu kapsamda bulunan ve talep koşullarına durumu uygun başvuranlardan Kurumca gönderilenler, önceden ilan edilen gün, saat ve adreste noter huzurunda kur`a çekimine tâbi tutulurlar. Adaylar istemeleri halinde kur`a çekimini izleyebilirler. Gerçekleştirilen kur`a çekimi sonucunda her açık iş için iki kişi belirlenir. Bu şekilde belirlenenler bu Yönetmeliğin 10 uncu maddesinde belirtilen komisyon tarafından yapılacak mülakata alınırlar. Mülakat sonunda işin gereklerini yerine getirebilecek niteliklere sahip oldukları belirlenenler işe alınırlar. Mülakatta ayrıca, işe alınacak işçi sayısının yarısını geçmeyecek sayıda yedek listesi oluşturulur. Kur`a ile ilgili olarak noterin düzenlediği belgenin bir nüshası işe alınacak işçinin özlük dosyasında muhafaza edilir.
 
Herhangi bir özel bilgi ve beceri gerektirmeyen vasıfsız işlerde istihdam edilecek özürlüler ise, yazılı sınav dışında ayrıca sözlü sınava tâbi tutulmadan kurumca, yazılı sınav puanlarına göre hazırlanan listeler esas alınmak suretiyle, başarı sırasına göre belirlenir.
 
6. Soru: Kamuda işçi olarak çalışmak için sınava girenler, kamu kurum ve kuruluşlarında işçi olarak istihdam edilebilmek için neler yapmalıdır?
 
Cevap: Kamuda işçi olabilmek için girilen sınavın sonuçları, ÖSYM tarafından öğrenim durumu, alınan puan ve özür gruplarını belirterek Türkiye İş Kurumu (İş ve İşçi Bulma Kurumu) Genel Müdürlüğü`ne bildirilmektedir. Sınav sonuçları ayrıca sınava katılmış olan adaylara da gönderilmektedir.
Bununla birlikte, kamu kurum ve kuruluşları tarafından Türkiye İş Kurumu`na bildirilen açık kontenjanlar Resmî Gazete`de yayımlanmaktadır.
 
Kurum, işgücü talebinin intikali üzerine başvuran adaylar içerisinde talep şartlarını haiz en yüksek puanlı adaydan başlamak üzere talep sayısının iki katına kadar adayın isim ve adreslerini içeren listeyi, ilgili kamu kurum ve kuruluşuna gönderir. Geçici işçi statüsünde alınacak olan özürlüler için bu Yönetmelik kapsamında hazırlanacak listeler Kurumca il düzeyinde de belirlenebilir.
 
Kamu kurum ve kuruluşları, Kurum tarafından gönderilen listelerin kendilerine ulaşmasını müteakip 30 gün içinde sözlü sınavları yapmak zorundadır. Sözlü sınavlarda görevin özelliğine göre adayların meslekî bilgileri ile davranışları değerlendirilir ve ihtiyaç duyulması hâlinde bilgi ve becerileri ölçülür. Sözlü sınavda değerlendirme 100 puan üzerinden en yüksek puanı alandan başlamak üzere başarı sıralamasına göre yapılır.
Dolayısıyla kamu kurum ve kuruluşlarında işçi olarak istihdam edilebilmeniz için gerekli işlemin yapılabilmesi ve daha detaylı bilgi konusunda Türkiye İş Kurumu nezdinde gerekli girişimlerde bulunmanız gerekmektedir.
 
7. Soru: Kamuda işçi olarak çalışmak için girilen sınavın geçerlilik süresi ne kadardır? 
 
Cevap: Yazılı sınav sonuçları, izleyen yazılı sınavın sonuçlarının Kuruma bildirildiği tarihe kadar geçerlidir. Açık kontenjanların doldurulması için gerektiğinde her yıl sınav yapılabilir.
 
8. Soru: 4857 sayılı İş Kanunu kapsamındaki işyerlerinin özürlü çalıştırma zorunluluğu ne kadardır?
 
Cevap: 19.03.2004 tarihli Bakanlar Kurulu Kararına göre, 4857 sayılı Kanunun 30 uncu maddesi kapsamına giren işyerlerinde oranlar; kamu işyerlerinde özürlüler için % 4, eski hükümlüler için % 2; özel sektör işyerlerinde ise özürlüler için % 3 olarak belirlenmiştir.
 
9. Soru: Özürlüler için Devlet Memurluğu sınavları nasıl yapılmaktadır?
 
Cevap: Özürlülerin devlet memurluğuna alınmalarına ilişkin düzenleme 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu`nun 53 üncü maddesinde yer almaktadır. Bu maddeye dayanarak çıkarılan "Özürlülerin Devlet Memurluğuna Alınma Şartları ile Yapılacak Yarışma Sınavları Hakkında Yönetmelik" ile özürlülerin devlet memurluğuna alınmalarına ilişkin hususlar düzenlenmiştir.

10. Soru: Devlet memurluğu sınavları hangi zamanlarda açılmaktadır?

Cevap: Kurumlarca, özürlülere tahsis edilen boş kadrolara, ilk defa Devlet memuru olarak atanacaklar için açılan sınavla eş zamanlı veya özürlü açığı bulunduğu sürece her yılın Nisan-Mayıs, Temmuz-Ağustos, Ekim-Kasım dönemlerinden bir veya bir kaçında sınav yapılır.
 
11. Soru: Devlet memurluğu sınavları yapılırken kurumların dikkat etmesi gereken hususlar nelerdir?
Cevap: Sınav esnasında özür gruplarına göre, refakatçi bulundurulmasına izin verilir. Bu sınavların, özürlü grupları dikkate alınarak sınav sorusu hazırlanması ve değerlendirmesi için özel sınav kurulu teşkil edilerek yapılması esastır.
 
12. Soru: Devlet memurluğu sınavlarına ilişkin duyurulara nasıl ulaşılabilir?
 
Cevap: Devlet memurluğuna ilişkin duyurulara Resmî Gazete ve Özürlüler İdaresi Başkanlığı aracılığıyla ulaşılabilir.
 
13. Soru: 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tâbi kurum ve kuruluşlarda istihdam edilmesi gereken özürlü oranı ne kadardır?
 
Cevap: Tüm kamu kurum ve kuruluşlarının %4 oranında sakat memur çalıştırma zorunlulukları vardır.
 
 14. Soru: Kamu kurum ve kuruluşlarının özürlü memur çalıştırma yükümlülüklerinin yerine getirilmesinin takip ve denetiminden sorumlu ve yetkili kurum hangisidir?
 
Cevap: Kamu kurum ve kuruluşlarının özürlü memur çalıştırma yükümlülüklerinin yerine getirilmesinin takip ve denetiminden Başbakanlık Devlet Personel Başkanlığı sorumludur.
 
15. Soru: Kamu ve özel sektör işverenlerinin özürlü işçi çalıştırma yükümlülüklerinin yerine getirilmesinin takip ve denetiminden sorumlu ve yetkili kurum hangisidir?
 
Cevap: Kamu ve özel sektör işverenlerinin özürlü işçi çalıştırma yükümlülüklerinin yerine getirilmesinin takip ve denetiminden ÇSGB Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü sorumlu ve yetkilidir.
 
16. Soru: Özürlü işçi veya memur çalıştırmamanın işverene getirdiği bir müeyyide var mıdır?
 
Cevap: Kamu ve özel sektör işverenlerinden sorumluluğunu yerine getirmeyenlerden her ay çalıştırmadığı her özürlü için belli bir miktar para cezası kesilmektedir. Bu ceza, 2008 yılı için 1.YTL`dir.
Özürlü memur çalıştırmamanın herhangi bir müeyyidesi bulunmamaktadır.
 
17. Soru: Özürlü istihdam etme sorumluluğunu yerine getirmeyen işverenlerden toplanan ceza paraları hangi amaçlar için kullanılmaktadır?
 
Cevap: Özürlü istihdam etme sorumluluğunu yerine getirmeyen işverenlerden toplanan ceza paraları, sakatların meslekî eğitim ve meslekî rehabilitasyonu, kendi işini kurma ve bu gibi projelerde kullanılmak üzere Türkiye İş Kurumuna aktarılmaktadır.
 
18. Soru: İşyerlerinde özürlülere yönelik ne tür düzenlemeler yapılmaktadır?
 
Cevap: "Özürlülerin Devlet Memurluğuna Alınma Şartları İle Yapılacak Yarışma Sınavları Hakkında Yönetmelik"e göre özürlü memur çalıştırmak zorunda olan kurum ve kuruluşlar çalışma yerlerini özürlülerin çalışmalarını kolaylaştıracak şekilde düzenlemek, gerekli tedbirleri almak ve özürlülerin çalışmaları ile ilgili özel yardımcı araç-gereçleri temin etmek zorundadır.
 
"Özürlü, Eski Hükümlü ve Terör Mağduru İstihdamı Hakkında Yönetmelik"e göre işverenler, işyerlerini imkânları ölçüsünde, özürlülerin çalışmalarını kolaylaştırabilecek şekilde hazırlamak, sağlıkları için gerekli tedbirleri almak, çalışmaları için gerekli araç ve gereçleri sağlamak zorundadırlar.
 
 19. Soru: Özürlü işçi ve memurların durumlarına uygun işlerde çalıştırılmaları yasal olarak güvence altına alınmış mıdır?
 
Cevap:  ‘Özürlülerin Devlet Memurluğuna Alınma Şartları İle Yapılacak Yarışma Sınavları Hakkında Yönetmelik’ e göre, belirli bir mesleği olan özürlülerin meslekleri ile ilgili işlerde çalıştırılmaları esastır. Belirli bir mesleği olmayan veya mesleğine uygun kadro bulunmayan özürlüler, özür durumlarına göre, yapabilecekleri hizmetlere ait mevcut kadrolarda çalıştırılır. Özürlüler, özürlülüklerini artırıcı veya ek özür getirici işlerde çalıştırılmazlar.
 
‘Özürlü, Eski Hükümlü ve Terör Mağduru İstihdamı Hakkında Yönetmelik’ e göre işverenler, imkânlar ölçüsünde özürlüleri mesleklerinde veya mesleklerine yakın işlerde çalıştırmak, işleriyle ilgili bilgi ve yeteneklerini geliştirmek zorundadır.
 
 20. Soru: Özelleştirilen veya özelleştirilme kapsamına alınan kamu kuruluşlarında çalışan özürlülerin yasal hakları nelerdir?
 
Cevap: Özelleştirilen veya özelleştirilme kapsamına alınan kamu kuruluşlarında çalışan özürlüler kapatma ve tasfiye halleri dışında işten çıkarılamaz. Kapatma ve tasfiye hâllerinde ise, işten çıkarılma durumunda iş kaybı tazminatı, kanunun diğer çalışanlara tanıdığı hakların iki katı oranında ödenir.



www.engelsizkariyer.com