A-  A+ A  |  Erişilebilirlik Anasayfam Yap Anasayfam Yap   Favorilerime Ekle Favorilerime Ekle Siteyi Öner Siteyi Öner 
Alt Yazı: Beyaz fon üzerinde yeşil renk kalın Kod Öğreniyorum yazısı yer alıyor. Altında da Engelliler Mesleki Eğitim Kampı yazısı ve başvuru tarihi geliyor. sağda da kod yazılan bilgisayar ekranından bir görselin yer aldığı banner. Başvuru ve detaylar için tıklayın...
Hızlı İş Ara:         

Engelli Hakları 

Yazdır Arkadaşına Gönder    
Evde Bakım, Engelli ve Muhtaç Aylığı Gibi Devletin Sunduğu Sosyal Yardımlar 

 

Evde Bakım, Engelli ve Muhtaç Aylığı Gibi Devletin Sunduğu Sosyal Yardımlar

Evde Bakım Aylığı

Evde bakım aylığı, 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanununa 2005 yılında ilave edilen Ek Madde 7 kapsamında ödenmektedir. Buna göre;

1. Hane geliri hesabında, haneye giren tüm gelirler hesaba dâhil edilir.

2. Ramazan ve Kurban Bayramlarında emeklilere ödenen bayram ikramiyeleri hane geliri hesabına dâhil edilmez.

3. Engelli bireyin, hanede birlikte yaşadığı akrabaları gelir hesabında dikkate alınır.

4. Gelir hesabında kişi başı aylık gelir, asgari ücretin üçte ikisinden az olmalıdır (asgari ücretin üçte ikisi, 2022 yılı için 2.835,60 TL’dir.).

5. Engelli bireyin “bakıma ihtiyacı olan birey” olması zorunludur. Bu tespit, sosyal hizmet yetkililerince yapılır.

6. Aynı hanede birden fazla ağır engelli ya da karşılığı olan ifadelerin olduğu rapora sahip engelli birey varsa, birinci engelliden sonraki her engelli kişi, iki kişi sayılır.

7. Resmi (Bakanlığa bağlı) veya özel bakım merkezlerinde bakım hizmeti (yatılı bakım hizmeti) alan engellilerin ailelerine aylık ödenmez.

Evde bakım aylığı bağlanması için gerekli şartlar: Evde bakım aylığının bağlanması için raporun uygunluğu ya da gelir durumunun uygunluğu tek başına yeterli değildir. Aşağıdaki tüm şartların sağlanması gerekir.

1. Eski Yönetmeliğe göre alınmış engellilik raporunda; ağır engelli, yeni Yönetmeliklere göre erişkinler için; tam bağımlı, çocuklar için; çok ileri düzeyde özel gereksinim var, belirgin düzeyde özel gereksinim var ya da özel koşul gereksinimi var ifadelerinden birinin olması,

2. Haneye giren tüm gelirlerin toplanıp hanedeki kişi sayısına bölünmesi halinde aylık kişi başı gelirin; asgari ücretin üçte ikisinden az olması,

3. Başvuru sonrası, sosyal hizmetler yetkililerin evde yapacağı inceleme sonucunda engelli kişi hakkında “bakıma ihtiyacının olduğu” hakkında karar vermesi.

Başvuru bilgileri: Aylık başvurusu; illerde aile, çalışma ve sosyal hizmetler il müdürlüklerine, ilçelerde sosyal hizmet merkezlerine yapılır. Başvuru mutlaka dilekçe ile yapılmalı, başvurunun olumsuz sonuçlanması halinde de kararın yazılı gerekçe istenmelidir. Yazılı başvuru ve yanıt; karara itiraz ve diğer başvuru mekanizmalarına başvuru için gereklidir. Bakım verecek kişi engelli sağlık kurul raporu ile birlikte başvuruyu başlatabilir. Başvuru, mutlaka dilekçe ile yapılmalıdır. Başvuruda engelli kişinin sağlık kurul raporu ve bakım verecek kişi ile engelli kişinin kimlik belgeleri beyan edilir. İl Müdürlüğünün talebi ile  adrese dayalı sistemde hanede kimlerin yaşadığının beyanı, hanede yaşayanların gelir durumunu gösterir aylık bordrosu, varsa kira gelir beyanı, mal durumunu gösterir belgeler, engelli kişiye ait iki adet resim, okuyorsa öğrenim belgesi, varsa vasi kararı belgesi, anne ve baba boşanmış ise mahkeme kararı gerekecektir. Boşanma davası devam edenlerden ebeveynlerden biri ayrı evde yaşıyor olsa da, ebeveynin geliri de beyan edilecektir.

Müracaat için gerekli belgeler nelerdir?

Başvuru dilekçesi,

Engelli kişinin engelli raporu,

Engelli kişinin ve bakım verecek kişinin kimlik fotokopisi ve aslı, adrese dayalı sistemde hanede kimlerin yaşadığının beyanı (ikametgâh adres belgesi).

Hanede yaşayanların gelir durumunu gösterir Aylık bordrosu, varsa kira gelir beyanı, mal durumunu gösterir belgeler,

Engelli kişiye ait iki adet resim,

Engelli kişi okuyorsa öğrenim belgesi,

Engelli birey için vasi kararı varsa vasi belgesi, anne ve baba boşanmış ise mahkeme kararı gerekmektedir. Burada boşanma gerçekleşmemiş, ebeveynlerden biri evden ayrı yaşıyor olsa da ayrı yaşayan ebeveynin de geliri beyan edilecektir.

Evde bakım aylığı başvurusu için engelli sağlık raporunun/ÇÖZGER’in niteliği: Eski Yönetmeliğe göre alınmış ve süresi devam eden engelli sağlık kurul raporları geçerliliğini korumaktadır. Başvuruda, engellilik raporunun ve ÇÖZGER raporunun aslı belgesi verilmez. Bunun yerine raporun alındığı hastane başhekimliğince “aslı gibidir” onaylı ve ıslak imzalı fotokopisi yeterlidir. (Bakınız: Kamu Hizmetlerinin Sunumunda Uyulacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelik; 8.madde). 20.02.2019 tarihi sonrası hastanelerde “aslı gibidir” kaşesi basılmamaktadır. Engelliler, e-nabız sisteminden aldıkları rapor örneği ile başvuru yapabileceklerdir. Kayıt için bakınız: https://enabiz.gov.tr/

Evde bakım aylığı alanlar, rapor sürelerine dikkat etmelidir. Engellilik raporunun/ÇÖZGER’in süresinin bitmesi halinde eğer yeni rapor alınıp yetkililere teslim edilmemiş ise aylık kesilebilir. Raporu zamanında teslim etmediği için aylığı kesilenlere eski dosya üzerinden işlem yapılıp aylığın devamı sağlanamayacağından, bu kişiler yeniden başvuru yapmak zorunda kalacaklardır. Herhangi bir nedenle rapor değişiminde ağır engellilik/tam bağımlık ve ÇÖZGER’deki ağır engelliliğin karşılığı olan ifadelerde bir değişiklik olursa; aylık kesilir.

Pandemi nedeniyle Sağlık Bakanlığınca süresi biten engellilik raporlarının süresi uzatıldığında, evde bakım aylığı devam eder. Süresi bitmiş raporların yenilenmesine devam edildiğinden, fırsat bulunduğunda raporların yenilenmesini öneririz.

Başvuru sonrası sosyal inceleme/değerlendirmeye dair hususlar: Bakım hizmetleri değerlendirme heyeti, engelliyi ve ailesini belirlenen adreste ziyaret eder ve heyet, bakım raporunun hazırlar. Engellinin ve ailesinin özellikleri ve özgeçmişleri, ailenin engelliyi kabullenme durumu, uygun bakımın verilip verilmediği, engelli bireyin ev içinde neleri yapıp neleri yapamadığı (bağımsız olup olmadığı) tespit edilerek engellinin hakları, yararlanabileceği özel eğitim, mesleki rehabilitasyon, tıbbi tedavi ve rehabilitasyon, sosyal yardımlar, koruyucu aile, evlat edindirme gibi hizmetler hakkında değerlendirme yapılır, Ayrıca gözlemlenen yaşam standardı ile beyan edilen gelir arasında farklılık görülmesi hâlinde, gelire ilişkin ilave bilgi ve belge istenir ve resmi veya özel kişi, kurum ve kuruluşların bilgilerinden yararlanılır.

Engelli bireye bakım verecek/aylık bağlanacak kişinin akraba olması şartı: Üveyler dâhil olmak üzere bakıma ihtiyacı olan engellinin; eşi, çocukları ile çocuklarının eşleri, ana ve babası ile bunların ana ve babası, torunları ile torunlarının eşleri, kardeşleri ile kardeşlerinin eşleri, kardeşlerinin çocukları ile kardeş çocuklarının eşleri, eşinin ana ve babası, eşinin kardeşleri, eşinin kardeşlerinin eşleri ile çocukları, amcaları ve amcalarının eşleri, amca çocukları ile bunların eşleri, halaları ile halalarının eşleri, hala çocukları ile bunların eşleri, dayıları ve dayılarının eşleri, dayı çocukları ile bunların eşleri, teyzeleri ve teyzelerinin eşleri, teyze çocukları ile bunların eşlerinden her birine bakım aylığı bağlanabilir.

Hane geliri hesabına dâhil edilecek aile üyeleri ve diğer önemli hususlar: Burada önemli olan bakmakla yükümlü olunan bireylerin kim olduğudur. Bakmakla yükümlü olunan bireyler tanımı iki bölümden oluşmaktadır.

Birinci bölüm; üveyler de dâhil olmak üzere engelli kişinin kendisi ve kendisi ile birlikte aynı evde yaşayan eşi, çocukları ile ana ve babası, çocuklarının eşleri, evli olmayan torunları, ana ve babasının ana ve babası, evli olmayan kardeşleri, eşinin ana ve babası, eşinin evli olmayan kardeşleri, başka bir adreste bulunsa dahi evli olmayan ve eğitimini devam ettiren çocukları ile aynı durumdaki kardeşleri ve eşinin kardeşleri, aynı evde yaşamakta iken er veya erbaş olarak askere gitmiş olan babası, çocuğu ve kardeşi, ayrı adreslerde ikamet etse dahi engelli üzerinde velayeti devam eden anne ve babasıdır.

İkinci bölüm ise “kanunen bakmakla yükümlü kimsesi bulunamayan özürlü ile aynı evde yaşayan ve bakım hizmeti vermeyi yazılı olarak taahhüt eden akraba, vasi ve bunlarla birlikte aynı evde yaşayan kişileri,” kapsamaktadır (2010/13 Sayılı Bakmakla Yükümlü Olunan Bireyler konulu Başbakanlık Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğü Genelgesi).

Bir kişinin birden fazla engelli birey için bakıcı olabilmesi: Evde bakıma muhtaç olan birden fazla kişi varsa; bir bakıma muhtaç-ağır engelliden sonraki her bir bakıma muhtaç engelli kişi 2 kişi sayılır. Aynı kişi birden fazla engelli birey adına bakım aylığı alabilir.

Engelli birey ile bakım veren kişinin aynı hanede oturması hakkında: Bakıma ihtiyacı olan engelli ile akrabanın aynı adreste ikamet etmesi esastır. Ancak, bakıma ihtiyacı olan engelliye bakacak başka kişinin bulunamaması durumunda bakım hizmetleri değerlendirme heyetinin de bakım hizmetinin verilmesinde sorun veya yetersizlik olmayacağına kanaat getirmesi şartıyla, bakım hizmeti her gün rahatlıkla gelinip gidilebilecek yakınlıktaki farklı adresteki akraba tarafından da verilebilir. Bu durumda, bakıma ihtiyacı olan engellinin 24 saat içindeki tüm bakım ihtiyacının giderilmesi ve fiilen en az 8 saat bakıma ihtiyacı olan engelli ile birlikte olunması ve bu durumun bakım raporunda belirtilmesi gereklidir. Son karar sosyal hizmetlerin değerlendirme heyetine aittir.

Bakım verecek hiçbir akrabası olmayanlar hakkında: Engelli birey akrabası olmadığı halde, kurumda bakılmak istemeyebilir ve kendi yaşam alanında yaşamak isteyebilir. Kendisine bakım verecek bir akrabası olmayanlar; kendisine bir vasi atar. Bu durumu, bakım hizmetleri değerlendirme heyetinin uygun görmesi şartıyla, vasi akraba kabul edilerek vasiye aylık bağlanabilir. Vasiliğin herhangi bir kısıtlamaya yol açmayacak şekilde alınması gerekir. Kurum tarafından engelli bireyin vesayet altına alınmasının istenmesi; BM EHS 12. maddeye aykırıdır ve hak ihlalidir. Bu konuda Kamu Denetçiliği Kurumuna yapılan bir başvuru sonrası, akraba olmayan bir komşusunun, engelli bireye bakıcı olması kabul edilmiştir.

Başvuru aşaması. Acil başvurulara öncelik verilir. Normal şartlarda “bakım aylığının onaylandığını takip eden ilk aybaşı” aylık bağlanır. Başvurusu kabul edilenlerden TC Ziraat Bankasından hesap açılması istenir. Aylığı, Ziraat Bankasından başka bir bankaya transfer ettirebilmek için il/ilçe sosyal hizmetler müdürlüğüne başvurmak gerekmektedir. Aylık bağlandıktan sonra da yetkililer, uygun gördükleri zaman aralığında kontrol amaçlı ev ziyareti yapacakladır. Ziyaretlerde, başvuruda beyan edilen şartların devam edip etmediğine bakılır.

Evde bakım aylığı için ödenen tutar: Ocak ve Temmuz aylarında, memur maaş katsayısı değiştiğinde ödenen tutar değişir. 2022 yılı ilk 6 ayı için bu tutar; 2.354 TL’dir.

Başvurusu kabul edilmeyen engelliler için yapılacak işlemler: İl müdürlüğü, olumsuz kararı engelliye/temsilcisine 30 gün içinde yazılı olarak bildirilir. Bu karara, tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde itiraz edilebilir. İtiraz talebi il müdürlüğünce değerlendirilir, gerek görülmesi halinde yeniden bakım raporu hazırlanması için farklı personelden oluşan bakım hizmetleri değerlendirme heyeti görevlendirilerek işlem yapılır. Yapılacak itirazlarda ikinci Bakım Hizmetleri Değerlendirme Heyetinin verdiği karar, nihai karardır. İtiraz konusu sağlık kurulu raporu kaynaklı ise il müdürlüğü, il sağlık müdürlüğü aracılığı ile yeni rapor düzenlemesini isteyebilir.

Evde bakım aylığı ile engelli aylığının birlikte alınması: “Evde bakım aylığı alanlara engelli maaşı bağlanmaz” diye bir kural yoktur. Engelli aylığı başvurusunda evde bakım aylığı dâhil tüm gelirler toplanıp kişi sayısına bölünür. Aylık kişi başı gelir asgari ücretin üçte birinden az ise engelli bireye engelli aylığı da bağlanır.

Belirli dönemlerde çalışan aile üyelerinden fazla mesai ücreti alanların durumu: Ailede bazı dönemlerde fazla mesai nedeniyle aylıklarda artış olması durumunda; fazla mesai ücretinin toplanıp 12 aya bölünmesi ile aylık gelire dâhil edilmesi gerekir. Aksi yönde bir karar çıkarsa, sonuca itiraz edilmesi önerilir.

Evde bakım aylığı alan annenin çalışması konusunda: İşe girmeden önce mutlaka sosyal hizmetlerden bilgi alınız. İşe girildiğinde alınacak maaş, geliri artıracağından yeniden gelir hesabı yapılması gerekir. En az 8 saat kesintisiz fiili bakım şartının sağlanması, önemli bir ayrıntıdır. Son karar sosyal hizmetler değerlendirme heyetindir.

Evde bakım aylığı alırken, engelli bireyin gündüzlü hizmet veren kurumlardan ve geçici olarak bakım merkezlerinden yararlanmaları halinde evde bakım aylığının kesilip kesilmeyeceği hususu: 2013/08 Sayılı Evde Bakım Hizmetinden Yararlanan Engelli Bireylerin Diğer Hizmetlerden Yararlanması Hakkında Genelgeye göre; evde bakım hizmetinden faydalanan engelli bireylerin bu hizmetten faydalanmakta iken Bakanlık bünyesinde gündüzlü hizmet veren aile danışma ve rehabilitasyon merkezlerinin bakım ve rehabilitasyon hizmetlerinden haftada 16 saati geçmemek kaydıyla faydalanmaları ya da 26.10.2010 tarih ve 2010/12 No'lu Geçici ve Misafir Olarak Bakım Hizmeti Genelgesi kapsamında uygun olan resmi bakım ve rehabilitasyon merkezinde 1 yıl içinde en fazla 30 gün (45 güne çıkmıştır) geçici ve misafir olarak kalması mümkündür. Belirtilen hizmetlerden belirtilen sürede faydalanan engelli bireyin evde bakım ücretinde kesinti yapılmadan ödenmesine devam edilmesi gerekmektedir.

Evde bakım aylığına istinaden bankadan kredi çekilmesi ve haciz durumu: Evde bakım aylığını gösterilip bankadan kredi alınamaz. Evde bakım aylığı, sosyal yardım olduğundan haczedilemez.

Boşanmış ebeveynler ve eşinden ayrı yaşayanların durumu: Boşanma gerçekleşinceye dek eşler ayrı yaşasa da, eşlerin geliri hane gelirine dâhil edilir.

ÖTV istisnalı araç alımında aylığın kesilip kesilmeme durumu: Aylık başvurusunda, araç zaten alınmış durumda ise; bu aracın nasıl değerlendirileceği, gelir hesabında dikkate alınıp alınmayacağı sosyal hizmetlerin kararına bağlıdır. Her türlü taşınır-taşınmaz mal alım ve satımı hakkında sosyal hizmetlere bilgi verilmelidir. Aracın satışında gelir elde edilmesi, yeni araç almak için bir gelirin varlığı (araç bedeli akrabalar tarafından verilse dahi), sosyal hizmetlerce muhtaçlığın olmadığı yönünde değerlendirme yapılmasına neden olabilir. Aracın satışı halinde elde edilen gelir, hane gelirine dâhil edilerek yeniden gelir testi yapılacaktır. Yapılacak hesaplamada; araç alım bedeli ya da satış bedeli 12’ye bölünerek aylık gelire dâhil edilme yoluna gidilebilir. ÖTV istisnalı araç sahibi olmanın ya da aylık bağlandıktan sonra ÖTV istisnalı araç almanın gelirle ilişkisine dair henüz doğrudan bir mevzuat olmadığı, bilinmelidir.

Özel açıklama: ÖTV istisnalı araç alımında ve OYAK üyelerinin kesintileri nedeniyle evde bakım aylığının kesilmeyeceğine yönelik Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü görüş yayınlamıştır. Bu durumda olanların, sosyal hizmetlere dilekçe ile başvurmaları ve söz konusu görüşün Genel Müdürlükten talep edilmesini istemelerini öneririz.

Evde bakım aylığı alınan engelli bireyin çalışıyor olması; bakım aylığının bağlanmasına ya da devamına tek başına engel değildir. Engelli bireyin alacağı aylık dikkate alınarak yeniden gelir incelemesi yapılır. Bunun yanında engelli bireyin işe gidiş gelişlerinde ve mesai saatleri içinde bakımının, bakım veren kişi tarafından yapılıp yapılmadığı, yetkililerce değerlendirilir. Bu nedenle bir işte çalışan engelliler ile ilgili olarak evde bakım aylığında son karar; sosyal inceleme ekibince hazırlanacak rapora bağlıdır.

Ticari faaliyetlerle uğraşan engelli yakınının gelirinin hesaplanmasında müessesenin toplam gelirinden giderlerin düşülmesinden sonraki tutarın dikkate alınması yönünde mütalaa bulunmaktadır.

Bakım hizmeti veren kişi bakım yükümlülüğünü bir başkasına devredemez. Bakıcı değişikliği gerekiyorsa bunu sosyal hizmet yetkililerine bildirmek zorunluluğu vardır.

Aylık bağlandıktan sonra bildirimi zorunlu durumlar: Evde bakım aylığına başvuru sırasında istenen şartlarda bir değişiklik olması halinde, sosyal hizmetler yetkililerine bu durumlar hakkında bildirim yapmak zorunludur. Aşağıdaki durumlarda bildirim yapılmalıdır:

1. Aylık hane geliri kişi başı net asgari ücretin üçte ikisinin aşılması, alınan maaşlara zam gelmesi durumunda,

2. Hane içinde herhangi bir kişi kısa süreli ya da sürekli işe girerse en geç 15 gün içinde,

3. Bakım verilen engelli bireyin değişmesi, çalışmaya başlaması, evlenmesi ve boşanması halinde en geç 15 gün içinde,

4. Engelli bireyin vefatı halinde ölüm belgesi ile en geç 15 gün içinde,

5. Engelli sağlık kurul raporu süreli ise raporun süresi bitiminde, yeni alınan raporda ağır engellik ya da karşılığı olan ifadelerin değişmesi halinde,

6. Engelli bireye ait yeni bir rapor alınmış ise 15 gün içinde,

7. Engelli ve beraberinde yaşayanların ev, araba, arsa vb. gibi mal alım ve satımlarında, belgeleri ile birlikte 15 gün içinde,

8. Hane içinde yaşayan kişi sayısı değiştiğinde 15 gün içinde,

9. Yeni bir adrese taşınıldığında en geç 15 gün içinde (fax, telefon, mail ya da şahsen başvuru ile bildirim)

10. Yazlık ya da kışlık tatile çıkmadan önce

11. Fazla mesai ücreti alındığında

12. Engelli bireyin ya da bakım verenin hastanede yatması,

13. Yazlık/kışlık tatile çıkılması.

Hanede gelir artışı olup bildirilmediğinde, müdürlüğün yapacağı işlem: Gelir ölçütünün aşıldığı 3 ay içinde İl Müdürlüğüne bildirilmesi durumunda, evde bakım ücreti sonlandırılır ve ayrıca geri ödenme istenmez. Bakınız: Evde Bakım Ücreti Geri Ödemeleri Hakkındaki Genelge (2012/26). https://ailevecalisma.gov.tr/eyhgm/mevzuat/ulusal-mevzuat/genelgeler/2012-26-sayili-evde-bakim-ucreti-geri-odemeleri-hakkinda-genelge/

Gelir değişikliğinin bu tarihten sonra bildirilmesi ya da il müdürlüğünce bu durumun tespit edilmesi halinde yapılan ödemeler durdurulur ve söz konusu değişikliğin meydana geldiği tarihten itibaren, yasal faizi ile birlikte, bakım hizmetini veren kişiden tahsil edilir. Geri ödemeler yapılırken hane içi gelirde kişi başına asgari ücretin üçte birinden az gelir olursa yeniden başvuru hakkı doğar. Yeni başvurunun yapılması geri ödemeleri durdurmaz.

 

Özel açıklamalar

Geliri aştığı için ya da başka bir sebeple aylığı kesilmiş olanlar ne yapmalıdır?

Aylığın neden kesildiğine dair gerekçe, mutlaka yazılı olarak alınmalıdır. Eğer kesilme sebebinin haksız bir durum olduğu düşünülüyorsa, sonuca itiraz edebilir, itiraz olumsuz sonuçlanırsa istenirse bu konuda dava açılabilir. Dava sürecindeki tüm mahkeme masraflarının dava açana ait olacağı, dava kaybedildiğinde de karşı tarafın avukatlık ücreti dâhil tüm masrafların davacıya ait olacağı unutulmamalıdır.

Aylığın kesilme sebebi gerçeğe uygun olmayan belge ve sağlık kurulu raporu kullanımı değil ise 27 Ocak 2017 tarihinden önce ödenmiş Aylıklar faiziyle birlikte af olunmuştur (27 Ocak 2017, 6770 sayılı Kanun, 6. Madde). Bu tarihten itibaren ödenmiş Aylıklar faiziyle birlikte geri alınacaktır. Ödemenin taksitle yapılabilmesi için Sosyal Politikalar İl/Sosyal Hizmetler Müdürlüğü ile görüşülmelidir.

Hane geliri ölçümüne kimler dâhil edilir?

Üveyler de dâhil olmak üzere engelli kişinin kendisi ve kendisi ile birlikte aynı evde yaşayan eşi, çocukları ile ana ve babası,

Çocuklarının eşleri, evli olmayan torunları, ana ve babasının ana ve babası,

Evli olmayan kardeşleri, eşinin ana ve babası, eşinin evli olmayan kardeşleri,

Başka bir adreste bulunsa dahi evli olmayan ve eğitimini devam ettiren çocukları ile aynı durumdaki kardeşleri ve eşinin kardeşleri,

Aynı evde yaşamakta iken er veya erbaş olarak askere gitmiş olan babası, çocuğu ve kardeşi,

Ayrı adreslerde ikamet etse dahi engelli üzerinde velayeti devam eden anne ve babası,

Kanunen bakmakla yükümlü kimsesi bulunamayan engelli ile aynı evde yaşayan ve bakım hizmeti vermeyi yazılı olarak taahhüt eden akraba, vasi ve bunlarla birlikte aynı evde yaşayan kişileri ifade eder.

Bakmakla yükümlü olunan bireyler tanımında yukarıda belirtilen tüm bireylerin gelirleri, toplam gelire dâhil edilir.

Torun çocukları hanedeki kişi sayısına dâhil edilmez.

Evde bakım aylığı için başvuru yapıldıktan sonraki işlemler nelerdir?

Belgeler tamamlanınca, bakım hizmetleri değerlendirme heyeti hane ziyareti yapacaktır. Engelli bireyin bakıma ihtiyaçlığı hakkında rapor hazırlanır.

Bakım raporunun hazırlanması sürecinde, engelliye ait veya bakmakla yükümlü olunan birey sayısına göre engelliye düşen gelir ile engellinin ve ailesinin fiziksel, zihinsel, duygusal, psiko-sosyal ve demografik özellikleri ve özgeçmişleri, engeli ve engelliyi kabullenme durumu tespit edilerek engellinin hakları, yararlanabileceği özel eğitim, mesleki rehabilitasyon, tıbbi tedavi ve rehabilitasyon, sosyal yardımlar, koruyucu aile, evlat edindirme gibi hizmetler hakkında değerlendirme yapılır, varsa kanaat ve teklif belirtilir. Ayrıca gözlemlenen yaşam standardı ile beyan edilen gelir arasında farklılık görülmesi hâlinde, gelire ilişkin ilave bilgi ve belge istenir ve resmi veya özel kişi, kurum ve kuruluşların bilgilerinden yararlanılır.

Evde bakım aylığı için engelli birey ile bakıcısı aynı evde oturmalı mıdır?

Bakıma ihtiyacı olan engelli ile akrabanın aynı adreste ikamet etmesi esastır. Ancak, bakıma ihtiyacı olan engelliye bakacak başka kişinin bulunamaması durumunda bakım hizmetleri değerlendirme heyetinin de bakım hizmetinin verilmesinde sorun veya yetersizlik olmayacağına kanaat getirmesi şartıyla, bakım hizmeti her gün rahatlıkla gelinip gidilebilecek yakınlıktaki farklı adresteki akraba tarafından da verilebilir. Bu durumda, bakıma ihtiyacı olan engellinin yirmi dört saat içindeki tüm bakım ihtiyacının giderilmesi ve fiilen en az sekiz saat bakıma ihtiyacı olan engelli ile birlikte olunması ve bakım raporunda sekiz saatten az olmamak üzere kaç saat birlikte olunacağının belirtilmesi gereklidir.

Emeklilik hakkı elde etmek için çalışmak isteyen ancak engelli çocuğuna bakmak zorunda olan bir anne ne yapabilir?

Bakım veren kişin çalışması halinde günlük 8 saat bir işte çalışıp geri kalan zamanlarda engelli yakını ile ilgilenen kişilere bakım aylığı bağlanması hususunda fiili bakımın gerçekleşip gerçekleşmediğine dair Bakım Hizmetleri Değerlendirme Heyetinin kararı önemlidir. Bakıcının işte olduğu zamanlarda engelli kişiye kimin bakacağı konusunda sosyal hizmet yetkilileri ile görüşülmelidir.

Önemli hususlar: Engelli raporunun süresi bitmeden, mümkünse yeni rapor teslim edilmeli. Zamanında teslim edilemeyen durumlarda, yetkililer haberdar edilmelidir. Aksi halde aylık kesilir.

Engelli sağlık raporu yenilendiğinde, raporda “ağır engellilik” ya da yeni raporlarda karşılığı olan ibareler kalkarsa, aylık kesilir. Engel oranı ne olursa olsun kısmi bağımlı olanlara aylık bağlanmaz.

Adres değişikliğinde, değişim yapıldığında bildirim yapılmalıdır. Bildirim yapıldığına dair alınan belge, taşınılan yer farklı bir il/semt ise, gidilen yerdeki il müdürlüğüne bildirim yapılır. Aksi halde aylık kesilir.

Aylık kesildiğinde, aylığın neden kesildiğini öğrenmek ve duruma itiraz etmek için mutlaka yazılı başvuru yapıp, dilekçenin bir örneği, teslim tarihi ve sayısı alınmalıdır.

Eşlerden ayrı yaşayanlar, boşanma gerçekleşene dek hane üyesi sayılır ve gelirleri hane gelirine dâhil edilir.

Aylıklar Ziraat Bankasına yatmaktadır. Başka bir bankada hesap açtırmak isteyenler yetkililere bunu bildirmelidir.

Çocuğun özel eğitime devam etmesi, bakım aylığına engel bir durum değildir.

Engelli kişinin hastaneye yatması durumunda, bu durum yetkililere bildirilmelidir.

Yetkililerin ev ziyaretlerinde engelli bireyin bakıcısı olmadan kaldığı tespit edilirse aylık kesilebilir. 

Bakım aylığı bağlanması için yaş sınırı yoktur.

Bakıcının da ağır engelli olması halinde, engelli yakınına bakıcı olamaz. Engel oranı %70 üzerinde olanların, bakıcı olmaları konusunda sosyal hizmet müdürlüğünden bilgi alması gerekir.

Gelir ölçümünde, hanedeki kredi ödemeleri, haciz ödemeleri hiçbir şekilde hesaba katılmaz.

Aylıklara ilave olan ek mesai ücretleri, yan ödemeler gelire dâhil edilir.

Engelli bireyin bir süreliğine bakım evinde kalması halinde yetkililere bilgi verilir. Bu kişilerin Aylıkları kesilmez. Engelli ailelerinin sosyal hayata katılımın sağlanması amacıyla evde bakım aylığı alınan engelli bireyin Bakanlığa bağlı gündüzlü hizmet veren aile danışma ve rehabilitasyon merkezlerinin bakım ve rehabilitasyon hizmetlerinden haftada 16 saati geçmemek kaydıyla faydalanmaları ve Geçici ve Misafir Olarak Bakım Hizmeti Genelgesi (2010/12) kapsamında uygun olan bakım ve rehabilitasyon merkezinde bir yıl içinde en fazla 30 gün olmak kaydıyla (Bakanlık bu süreyi 45 güne çıkartmıştır) geçici ve misafir olarak kalması halinde bakım aylığı kesilmez.

Anne babası boşanan engelli bireylerin velayeti almayan ebeveyni tarafından bakılması halinde (örneğin velayet babada iken annesi tarafından bakılacak olması halinde ) bakım aylığı bağlanır. Ancak yönetmeliğin ilgili maddeleri gereğince velayeti alan ebeveynin geliri ayrı hanede oturuyor olsa da hane gelirine dâhil edilir.

Evde bakım aylığı alan annelerin sigortalı yapılarak, emekli olmaları hakkındaki çalışma ile ilgili henüz yasal bir düzenleme yoktur.

Engelli Aylıkları

Engelli aylıkları, 2022 sayılı 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Kanun kapsamında bağlanır. 2022 sayılı Kanunun uygulanmasında;

a) Engel durumuna göre toplam engel oranı % 40 ile % 69 arasında olanlar “engelli”,

b) Engel durumuna göre toplam engel oranı % 70 ve üzeri oranda olanlar ise “başkasının yardımı olmaksızın hayatını devam ettiremeyecek derecede engelli” olarak kabul edilir.

2022 sayılı Kanuna göre ihtiyacı olan kişi; hane içi gelirinin hane içindeki kişi sayısına bölünmesi sonucu kişi başına düşen geliri asgari ücretin üçte birinden az olan kişidir.

2022 yılı için kişi başına düşecek gelir tutarı; 1.417,80 TL’den az olmalıdır.

Bu tutar, her yıl asgari ücret belirlendiğinde artar.

2022 Aylığı Tutarları-2022 yılı ilk yarısı için yılı için-

a. Engel Oranı %70 ve Üzeri Olanlar İçin: 1 aylık tutar: 1.298TL

b. Engel Oranı %40-%69 Arası Olanlar ve Engelli Yakını (18 yaş altı) Olanlar İçin: 865TL

c. 65 yaş üstü- yaşlılık aylığı: 1084TL

Bu tutarlar 01.07.2022 tarihinde memur aylık katsayısı artışı ile güncellenecektir.

2022 Aylığı Ödeme Günleri

Doğum tarihinin son rakamı 0 ila 5 olan kişilere her ayın 5 inci günü.

Doğum tarihinin son rakamı 1 ila 6 olan kişilere her ayın 6 ıncı günü.

Doğum tarihinin son rakamı 2 ila 7 olan kişilere her ayın 7 inci günü.

Doğum tarihinin son rakamı 3 ila 8 olan kişilere her ayın 8 inci günü.

Doğum tarihinin son rakamı 4 ila 9 olan kişilere her ayın 9 uncu günü.

2022 sayılı Kanun kapsamında bağlanan aylıklar, düzenli sosyal yardım sayıldığından engelli aylığı alanların elektrik faturalarında indirimden yararlanma hakları da olur.

ALO 144 Sosyal Yardımlar: Sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıfları tarafından yürütülen şartlı eğitim/sağlık yardımları, kömür yardımı, gıda yardımı, engelli aylığı, eşi vefat eden kadınlara yapılan yardımlar, tüp bebek yardımı, barınma yardımı vb. yardımlar ile proje destekleri hakkında yapılan her türlü talep, öneri ve şikayetler alınmakta, veri tabanı incelenerek arayan kişiye başvurusunun durumu hakkında bilgi verilmekte, ilgili il/ilçe sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakfına yönlendirme yapılmaktadır. Alo 144 Sosyal Yardım Hattı mesai saatleri arasında hizmet vermektedir. Yurt içinden yapılan aramalar ücretsizdir. Kürtçe ve Arapça ve işaret dili tercümanı hizmeti bulunur. Telefon görüşmesi yapamayan işitme ve konuşma engelli bireylerle 0 549 4412144 nolu hat üzerinden görüntülü görüşme yapılabilmekte ya da bireyler 144 numarasına mesaj yazarak iletişime geçebilirler. Bilgi için bakınız: http://www.alo144.gov.tr/.

Ayrıca e-Devlet hizmetleri arasında “Sosyal yardımlar sorgulama” hizmeti de bulunmaktadır.

Önemli: Engelli aylığı için e-Devlet üzerinden başvuru yapılabilir.

2022 Yasa kapsamında bağlanan aylıklar aşağıdadır

1-On Sekiz Yaş Üstü Engelli Aylığı ( %70 ve üzerinde engelli olanlar için) Bağlanma Şartları:

a) Başkasının yardımı olmaksızın hayatını devam ettiremeyecek şekilde engelli olduklarını ilgili mevzuatı çerçevesinde alınacak sağlık kurulu raporu ile kanıtlamış olmak.

b) 65 yaşını doldurmamış olmak üzere 18 yaşını doldurmuş Türk vatandaşı olmak.

c) Sosyal güvenlik kuruluşlarının herhangi birisinden her ne nam altında olursa olsun bir gelir veya aylık hakkından yararlanmamak.

d) Uzun vadeli sigorta kolları açısından zorunlu olarak sigortalı olunması gereken bir işte çalışmamak.

e) Nafaka bağlanmış ya da nafaka bağlanması mümkün olmamak.

f) Her türlü gelirler toplamı esas alınmak suretiyle, hane içinde kişi başına düşen ortalama aylık gelir tutarı asgari ücretin aylık net tutarının 1/3’ünden az olduğu ya da aynı tutardan fazla gelir sağlamasının mümkün olmadığı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları (SYDV) tarafından tespit olunarak ihtiyacı olduğuna karar verilmiş olmak.

Başkasının yardımı olmaksızın hayatını devam ettiremeyecek şekilde en az % 70 oranında engelli olanlara on sekiz yaş üstü engelli aylığı ihtiyaç hâli devam ettiği müddetçe (4.860) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımından bulunacak tutarda ödenir.

2- On Sekiz Yaş Üstü Engelli Aylığı (% 40 ile % 69 arasında engelli olanlar için) Bağlanma Şartları:

a) İlgili mevzuatı çerçevesinde alınacak sağlık kurulu raporu ile engelli olduklarını kanıtlamış olmak.

b) 65 yaşını doldurmamış olmak üzere 18 yaşını doldurmuş Türk vatandaşı olmak.

c) Talebine rağmen Türkiye İş Kurumu tarafından işe yerleştirilememiş olmak.

d) Sosyal güvenlik kuruluşlarının herhangi birinden her ne nam altında olursa olsun bir gelir veya aylık hakkından yararlanmıyor olmak.

e) Uzun vadeli sigorta kolları açısından zorunlu olarak sigortalı olunması gereken bir işte çalışmıyor olmak.

f) Nafaka bağlanmış ya da nafaka bağlanması mümkün olmamak.

g) Her türlü gelirler toplamı esas alınmak suretiyle, hane içinde kişi başına düşen ortalama aylık gelir tutarı asgari ücretin aylık net tutarının 1/3’ünden az olduğu ya da aynı tutardan fazla gelir sağlamasının mümkün olmadığı Vakıf tarafından tespit olunarak ihtiyacı olduğuna karar verilmiş olmak.

Bu şartları taşıyan %40-69 arasında engelli olanlara Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları tarafından ihtiyacı olduğuna karar verilenlere ihtiyaçlık hâli devam ettiği müddetçe (3.240) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımından bulunacak tutarda, aylık bağlanır.

18 yaş üstü engelli aylığı alanlar Genel Sağlık Sigortalısı sayılırlar ve primleri SGK tarafından ödenir.

3-On sekiz yaş altı engelli yakını aylığı

a)18 yaşını doldurmamış Türk vatandaşı olmak.

b) Nafaka bağlanmış veya nafaka bağlanması mümkün olmamak.

c) Sosyal güvenlik kuruluşlarının herhangi birinden her ne nam altında olursa olsun bir gelir veya aylık hakkından yararlanmamak.

d) Uzun vadeli sigorta kolları açısından zorunlu olarak sigortalı olunması gereken bir işte çalışan durumunda kendisine bakmakla yükümlü bir yakını bulunmamak.

e) İlgili mevzuatı çerçevesinde yetkili hastanelerden alınacak sağlık kurulu raporu ile toplam olarak en az % 40 oranında engelli oldukları kanıtlanmış olmak. ÇÖZGER raporu olanlar için “ÖGV” (özel gereksinimi var) ibareli 1’inci kategori hariç diğer kategoriler bu kapsamdadır.

f) Engelli yakınlarının bakımını fiilen yürüten kişinin Türk vatandaşı olması.

g) Her türlü gelirler toplamı esas alınmak suretiyle hane içinde kişi başına düşen ortalama aylık gelir tutarı asgari ücretin aylık net tutarının 1/3’ünden daha az olduğu ya da aynı tutardan fazla gelir sağlamasının mümkün olmadığı Vakıf tarafından tespit olunarak ihtiyacı olduğuna karar verilmiş olmak.

h) Kendisine Aylık bağlanacak olan engelli yakınının engelli birey ile aynı hanede oturuyor olması şarttır.

g) Kendisine Aylık bağlanacak engelli yakınının % 70 ve üzerinde engelli olması halinde engelli yakını aylığı bağlanmaz.

Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları tarafından muhtaç olduğuna karar verilenlere muhtaçlık hâli devam ettiği müddetçe ve bakım ilişkisini fiilen gerçekleştirmeleri kaydıyla, (3.240) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımından bulunacak tutarda aylık bağlanır.

18 yaş altı engelliler Genel Sağlık Sigortalısı sayılırlar. Çocuk adına engelli yakını aylığı alan kişi de aylık aldığı sürece genel sağlık sigortalısı sayılır.

Önemli Hususlar

1) Hane içi gelir ölçümünde şehir dışında öğrenim gören çocuklar dâhil olmak üzere, aralarında akrabalık bağı bulunsun ya da bulunmasın adrese dayalı nüfus kayıt sistemine göre aynı konut ya da aynı konut bölümüne kaydedilmiş kişi veya kişilerden sosyal inceleme raporu ile birlikte yaşadığı tespit olunanların gelirleri hane gelirine dâhil edilir.

2) Nafaka yükümlüsü; altsoy akrabalar, üstsoy akrabalar ve refah durumlarına göre kardeşlerini ifade eder. Nafaka bağlanması muhtemel olanlara Aylık bağlanmaz.

3) Başvuru nereye yapılır: Kanun uyarınca bağlanacak aylıklara ilişkin başvurular, kişilerin adrese dayalı nüfus kayıt sisteminde kayıtlı ikametgâhının bulunduğu Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfına yapılır.

4) Başvuruyu kimler yapabilir: Başvuruların şahsen ve yazılı olması esas olmakla birlikte başvuru işleminin kanunî temsilciler tarafından yapılması hâlinde mahkemeden alınmış karar örneği, vekil tarafından başvuru yapılması hâlinde vekâletname örneği başvuru formuna eklenir.

18 yaşından küçük engelli yakınlarına aylık bağlanabilmesi için kanuni velisi olan anne ya da baba başvuruda bulunabilir. Boşanma durumunda velayetin verildiği kişi tarafından mahkemeden alınmış olan velayet belgesi ile başvuruda bulunulabilir

5) Başvuruda gerekli belgeler ve işlemler: Engelli aylıkları ve 18 yaş altı engelli yakını aylığı başvurularında aşağıdaki belgeler istenir.

a) Engelli sağlık kurulu raporunun aslı ya da noter/hastane başhekimliği tarafından onaylı sureti veya Sağlık Bakanlığı veri tabanından elektronik olarak paylaşılan rapor bilgileri kabul edilir. Bununla birlikte engelli sağlık kurulu raporu suretlerine Vakıf Müdürlerince, aslının ibraz edilmesi kaydıyla “aslı gibidir” onayı verilir.

b)18 yaş altı engelli yakını aylığı başvurularında; engelli sağlık kurulu raporunun yanında, kanuni velisinin olmadığı durumlarda atanmış vasilere ilişkin mahkemece verilmiş vesayet kararının aslı ya da noter tarafından onaylı sureti istenir. Bununla birlikte vesayet kararı suretlerine Vakıf Müdürlerince, aslının ibraz edilmesi kaydıyla “aslı gibidir” onayı verilir.

c) Başvuruda bulunan kişilere mutlaka Başvuru Alındı Belgesi verilir.

d) Başvuruda bulunan kişilerden gelir durumlarının tespiti için belge istenmemesi esastır.

e) Engelli olarak başvuruda bulunan ancak engelli raporu olmayan vatandaşlara ücretsiz engelli sağlık kurulu raporu uygulamasından faydalanabilmeleri için Vakıf Müdürü tarafından imzalanan sevk kâğıdı verilir.

f) On sekiz yaşını dolduran % 70’in altında engelli olup başvuruda bulunanların Türkiye İş Kurumuna başvuruları sistem aracılığıyla yapılır.

g) Başvuruda bulunanlara ait sosyal inceleme; başvuru formunda beyan edilen bilgiler ile merkezi veri tabanlarından yapılan sorgulamalar doğrultusunda elde edilen bilgilerin doğrulanması ve hanenin genel durumunun mahallinde tespit edilmesi amacıyla, Vakıf personeli tarafından başvuruda bulunanın ikametgâhına ve çevresine gidilmek ve hane ziyaret bilgi formu doldurulmak suretiyle gerçekleştirilir.

Aylık almaya hak kazanan kişilerin sosyal incelemeleri her yıl yenilenir.

6. Yaşlıların durumu: Yaşlı aylığı bağlananlardan %70 ve üzeri oranda engelli olduklarını engelliler için sağlık kurulu raporu ile kanıtlayanların aylıkları başkasının yardımı olmaksızın hayatını devam ettiremeyecek derecede engelli aylığına dönüştürülür. Ancak %40 ila %69 arası oranda engelliler için sağlık kurulu raporuna sahip 65 yaşını doldurmuş vatandaşlara sadece yaşlı aylığı bağlanır.

7) Vasisi olanlar: Kişinin vasisi olması kişiye ayrıca aylık bağlanmasına engel teşkil etmez.

8) Başvuru tamamlanması süresi: Engelli aylıklarına ilişkin tüm iş ve işlemler, başvuru tarihinden itibaren en geç bir ay içinde tamamlanır.

9) Aylık ne zaman  bağlanır?: Aylık bağlanan kişilerin aylığa hak kazandıkları tarih, başvuru tarihini takip eden aybaşıdır.

10) Aylıklar aylık dönemler halinde peşin olarak ödenir. Bu ödemeler; hak sahiplerinin kendilerine veya durumlarına göre vekillerine, vasilerine, kayyumlarına veya velilerine yapılır.

11) Peşin verilen gelir ve aylıklar durum değişikliği veya ölüm halinde geri alınmaz. Ancak, aylık bağlama ile ilgili geçim şartının kalkması halinde, aylıklar bu şartın kalktığı tarihi takip eden dönem başından itibaren kesilir.

12) İşsizlik aylığı alanlar engelli aylığı alamazlar.

13) Evde bakım aylığı alanlar: Evde bakım aylığı alanların engelli aylığı alamayacaklarına dair kesin bir kural yoktur. Evde bakım aylığı alıp bakım aylığı da gelire dâhil edildiğinde kişi başı gelir asgari ücretin üçte birinden az ise bu kişi engelli aylığı da alabilir.

Engelli Aylıkları Aşağıda Belirtilen Hallerde Geçici Olarak Durdurulur:

a) Aylık almakta iken ikametgâhını başka Vakfın görev alanına girecek şekilde değiştirenlerin aylıkları geçici olarak durdurulur. Kişilerin bir yıl içinde yeni ikametgâhlarındaki ilgili Vakfa başvurmaları gerekmekte olup ihtiyaçlık durumlarının devam ettiğinin Mütevelli Heyeti tarafından tespiti halinde aylıkları durdurulduğu tarihten itibaren yeniden başlatılarak hak ettiği aylıklar takip eden ilk ödeme döneminde ödenir.

b) Süreli raporu bulunanlar için, raporun Sağlık Bakanlığı veri tabanından temin edilemediği durumlarda, rapor süresi dolmasına rağmen yeni raporunu Vakfa teslim etmeyenlerin aylıkları geçici olarak durdurulur. Rapor süresinin dolum tarihinden itibaren bir yıl içinde yeni rapor getirilmesi halinde geçici olarak durdurulmuş olan aylıklar, durdurulduğu tarihten itibaren yeniden başlatılarak takip eden ilk ödeme döneminde ödenir.

Engelli Aylıkları Aşağıda Belirtilen Hallerde Kesilir:

a) Ölüm: Ödeme dönemleri öncesi sistem aracılığıyla yapılan merkezi sorgulamalar neticesinde öldüğü tespit edilenlerin aylıkları sistem tarafından feshedilir. Ancak kişinin ölmeden önce hak etmiş olduğu aylıklar, varisleri tarafından noterden ya da mahkemeden alınmış veraset ilamı (mirasçılık belgesi) ve Veraset İntikal Vergisinden muaf olunduğuna ya da ödendiğine dair belge ile talep edilmesi halinde “Varis Eklenmesine” şeklinde Mütevelli Heyet Kararı alınarak izleyen ilk ödeme döneminde ödenir.

b) Feragat (Aylık almaktan vazgeçmek).

c) 18 yaş altı engelli yakını aylığı alanlar için engellinin 18 yaşını doldurması.

ç) 18 yaş altı engelli yakını aylığı alanlar için bakıcı ile bakılanın aynı hanede ikamet etmediğinin veya aynı hanede ikamet etse dahi fiili bakımın gerçekleşmediğinin ya da aylığın engelli için kullanılmadığının tespit edilmesi.

d) Türk vatandaşlığından çıkarılma ya da Türk vatandaşlığı muhafaza edilmeksizin yabancı memleket uyruğuna girilmesi.

e) Engelli bireyin sigorta kollarından her hangi birinden işe girmesi.

f) Kamu veya özel kurum ve kuruluşlarda iaşe ve ibateleri dâhil olmak üzere sürekli bakımlarının yapılması.

g) Malları ve gelirleri devredilerek bir sözleşmeyle gerçek veya tüzel kişilerce kendilerine bakılıyor olunması.

h) Nafaka alabilecek olması ya da ihtiyaçlık sınırına eşit veya üzerinde hane içinde kişi başına düşen gelir elde edebilecek olması ya da başka sebeplerle ihtiyacı olma halinin ortadan kalktığının tespit edilmesi.

ı) Aylığın 10 ay boyunca aralıksız olarak alınmaması.

I) Bu tespitlerden birinin yapıldığı tarihi takip eden ilk ödeme döneminin başından itibaren kesilir.

Aylığı kesilenlerin yeniden aylık talebinde bulunmaları halinde başvurular yeni başvuru olarak değerlendirilir. Engelli sağlık kurulu raporu geçerlilik süresi “sürekli” olanların kesilme tarihinden itibaren beş yıl içerisinde aylık talebinde bulunmaları halinde rapor istenilmez.

Aylığın 10 Ay Boyunca Aralıksız Alınmaması Hakkında Açıklama:

Ödeme dönemleri öncesi sistem aracılığıyla yapılan merkezi sorgulamalar neticesinde aylığı bir yıl boyunca aralıksız olarak almadığı tespit edilenlerin aylıkları sistem tarafından aylığın alınmadığı ilk dönem başından itibaren feshedilir. Bu maddede esas olan aylığın aralıksız olarak 10 ay boyunca alınmamasıdır. Aylıkların düzensiz bir şekilde alınmış olması, 4 dönem aralıksız alınmama şartını sağlamadığından, aylığın feshedilmesine neden olmayacaktır. Vatandaşlar tarafından zamanında çekilmediği/çekilemediği için kuruma iade edilen aylıklar, kişinin talep etmesi halinde Vakıf görevlisi tarafından “iade ekleme” menüsü kullanılarak takip eden ilk ödeme döneminde ödenir. Yapılan bu ödemelerde Mütevelli Heyet Kararı gerekmemekte, bu işlem Mütevelli Heyet Toplantısı gündemine bilgi olarak sunulmaktadır.

Engel Oranlarındaki Değişiklikler ve Yaşlı Aylığı Alanların Durumu

1) Yaşlı aylığı bağlananlardan %70 ve üzeri oranda engelli olduklarını engelliler için sağlık kurulu raporu ile kanıtlayanların aylıkları hane içinde kişi başına düşen gelir şartını sağlaması halinde başkasının yardımı olmaksızın hayatını devam ettiremeyecek derecede engelli aylığına dönüştürülür. 65 yaşını doldurmuş ve %70 ve üzeri engelli sağlık kurulu raporuna sahip kişiler başkasının yardımı olmaksızın hayatını devam ettiremeyecek derecede engelli aylığına başvurabilir. Ancak %40 ila %69 arası oranda engelliler için sağlık kurulu raporuna sahip 65 yaşını doldurmuş vatandaşlara sadece yaşlı aylığı bağlanır.

2) 65 yaşın doldurulmasından önce engelli aylığı bağlanmış olanların aylıkları aynı şekilde ödenmeye devam olunur. 65 yaşın doldurulmasından önce %40-69 arası engelli aylığı bağlanmış olanlar, aylıkları herhangi bir sebeple durdurulmuş veya kesilmiş ise, 65 yaşını doldurmuş olsa dahi, tekrar %40-69 arası engelliler için sağlık kurulu raporu ile aylık başvurusunda bulunabilirler.

3-Toplam engel oranı, engelli aylığı tutarında artış yapılmasını gerektirecek şekilde artanların aylıkları, engelli sağlık kurulu raporunun Vakıf kayıtlarına geçtiği tarihi takip eden dönem başından itibaren artırılır.

4-Toplam engel oranı, 2022 sayılı Kanuna göre aylık bağlanması gereken oranın altına düşenlerin aylıkları engelli sağlık kurulu raporunun düzenlenme tarihini takip eden dönem başından itibaren kesilir. Raporun, Sağlık Bakanlığı veri tabanından temin edilemediği durumlarda, rapor tarihinden itibaren üç ay içinde yeni raporunu Vakfa teslim etmeyenlerin aldıkları yersiz ödemeler için ödeme tarihinden tahsil tarihine kadar geçen süre için kanuni faizi ile birlikte Bakanlık tarafından borç tahakkuk ettirilir ve takibi sağlanır.

5-Toplam engel oranı, aylık türünü değiştirecek şekilde azalanların aylıkları, engelli sağlık kurulu raporunun düzenlenme tarihini takip eden dönem başından itibaren azaltılır. Raporun, Sağlık Bakanlığı veri tabanından temin edilemediği durumlarda, rapor tarihinden itibaren üç ay içinde yeni raporunu Vakfa teslim etmeyenlerin aldıkları yersiz ödemeler daha sonra ödenecek aylıklardan 1/4 oranında mahsuben tahsil edilir. Borçların mahsup yoluyla tahsil imkânının kalmaması halinde Bakanlık tarafından takibi sağlanır.

Hangi Durumların Yaşanması Halinde Bildirim Yükümlülüğü Vardır?

1- Aylık almakta olanlar veya aylık sahiplerinin eş, anne, baba, vasi, kayyum, veli veya vekilleri, aylıkların kesilmesini gerektiren durumları üç ay içinde Vakfa bildirmekle yükümlüdürler.

2- Bu yükümlülüğe uymayarak yersiz aylık tahsilinde bulunanlara ödenmiş olan aylıklar için ödeme tarihinden tahsil tarihine kadar geçen süre için kanuni faizi ile birlikte Bakanlık tarafından borç tahakkuk ettirilerek, takip ve tahsili sağlanır. Süresi içinde bildirim yükümlülüğüne uyulmuş olmakla veya aylık hakkından feragat talebinde bulunulmakla birlikte, süresinde aylık kesme işlemi yapılmayarak aylıkların ödenmeye devam olunması durumunda geri tahsil olunacak aylık tutarları için kanuni faiz veya Tüketici Fiyatları Endeksi (TÜFE) aylık değişim oranlarına göre ayrıca bir fark alınmaz.

Fazla veya Yersiz Ödenmiş Aylıkların Geri Alınması

1- Aylığının kesilmesi gereken ödeme dönemi başından itibaren her ne suretle olursa olsun, fazla veya yersiz ödenen aylıklar ile borcun faizi, borcun tahsilinden önce aynı kişiye tekrar aylık bağlanmış olması durumunda aylıklarından kesilir.

2- Borçların mahsup yoluyla tahsil imkânının kalmaması halinde Bakanlık tarafından takip ve tahsili sağlanır.

3- Aylığın kesilmesi gereken durumların üç aylık bildirim süresi tamamlanmadan Vakıf tarafından ya da Sistem tarafından tespiti halinde geri tahsil olunacak aylık tutarları için kanuni faiz veya Tüketici Fiyatları Endeksi (TÜFE) aylık değişim oranlarına göre ayrıca bir fark alınmaz.

4-Gerçeğe uygun olmayan belgeleri düzenleyen ve kullananlar hakkında genel hükümlere göre ceza kovuşturması yapılması için Bakanlık tarafından Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusunda bulunulur. Bu belgeleri düzenleyenlerin kamu görevlisi olması durumunda, haklarında ayrıca idari soruşturma açılır.

Aylıkların Haczedilemeyeceği: 2022 sayılı Kanun uyarınca bağlanan aylıklar kişinin rızası olsa bile haczedilemez, başkasına devir ve temlik edilemez.

Yetim Aylığı Alan Engellilerin Aylık Farkı Ödemeleri

SGK’dan yetim olarak aylığı alıp aynı zamanda engelli aylığı alanların; yetim aylığı engelli aylığından düşük ise; aradaki fark ilgili sosyal güvenlik kurumu tarafından ödenir.  Bu kişiler SGK’ya başvurmalıdır.

İnceleme sonucunda muhtaç olmadığına karar verilenlere aylık bağlanmaz.

Engelli aylıklar için muhtaçlık hesabında hangi gelirler hesaba katılır?

İnceleme sonucunda muhtaç olmadığına karar verilenlere aylık bağlanmaz.

Hanenin gelir durumunda; şehir dışında öğrenim gören çocuklar dâhil olmak üzere, aralarında akrabalık bağı bulunsun ya da bulunmasın adrese dayalı nüfus kayıt sistemine göre aynı konut ya da aynı konut bölümüne kaydedilmiş kişi veya kişilerden sosyal inceleme raporu ile birlikte yaşadığı tespit olunanların gelir, servet ve harcamalar esas alınır. Gelir değerlendirmesinde; taşınır ve taşınmazların tespit edilen rayiç bedellerine ilişkin değerlendirmeyi Mütevelli Heyeti yapar.

Muhtaçlık hesabında dikkate alınacak gelir, servet ve harcamalar şunlardır:

1) Tespit veya beyan edilen aylık net aylık, ücret, nafaka, yevmiye ve her ne ad altında olursa olsun elde edilen diğer gelirlerin yıllık tutarının aylık ortalaması,

2) Hanenin ikamet ettiği konut haricinde diğer konutları için takdir edilen veya beyan edilen rayiç bedelinin 240'ta biri ve takdir edilen veya beyan edilen aylık kira getirisinin toplamı,

3) İkamet edilen konut haricindeki konut için kira geliri elde edilmiyorsa veya kira geliri beyan edilmiyorsa konutun rayiç bedelinin 120'de biri,

4) Dükkânlar için takdir edilen veya beyan edilen rayiç bedelin 240'ta biri ve takdir edilen veya beyan edilen aylık kira getirisinin toplamı,

5) Dükkân için kira geliri elde edilmiyorsa veya kira geliri beyan edilmiyorsa dükkânın takdir edilen veya beyan edilen rayiç bedelinin 120'de biri,

6) Hanenin depo, arsa, arazi, tarla ve benzeri için rayiç bedelin 240'ta biri ve takdir edilen veya beyan edilen zirai/ticari/kira ve benzeri getirilerinin toplamı,

7) Hanenin binek aracı için (ÖTV istisnalı araç dışındakiler) aracın kasko veya rayiç bedelinin 120'de biri,

8) Hanenin ticari/zirai amaçlı aracı için aracın kasko bedelinin 120'de biri, kasko bedelinin belirlenememesi halinde ise rayiç bedelinin 120'de biri ile bu araçların takdir edilen veya beyan edilen aylık zirai, ticari, kira ve benzeri getirilerinin toplamı,

9) Hanenin büyük ve küçükbaş hayvanları için il/ilçe gıda tarım ve hayvancılık müdürlüklerinden temin edilen yıllık getiri miktar mm aylık tutarı,

10) Hanenin tespit veya beyan edilen banka mevduatı gibi menkul serveti için faiz oranına göre hesaplanacak aylık getirisinin iki katı tutarı,

11) 2022 sayılı Kanun gereğince bağlanan aylıklar yani hanedeki engelli ve yaşlılık aylıkları hesaba katılmaz. Ancak evde bakım ödemeleri dâhil, sürekli ve düzenli olarak alman şartlı eğitim yardımı, şartlı sağlık yardımı, eşi vefat etmiş kadınlara yönelik yardım, burs, harçlık gibi nakdi olarak verilmekte olan sosyal yardımların aylık ortalaması,

12) Yıllık tarımsal destek geliri tutamım aylık ortalaması,

13) Aynı hanede ikamet etmemesine rağmen nafaka yükümlüleri tarafından sağlanan destek tutarı,

14) Uzun vadeli sigorta kolları açısından zorunlu olarak sigortalı olmayı gerektirecek şekilde çalışanların gelirleri (haneye giren tüm aylıklar),

15) Diğer gelirlerin toplamının aylık ortalaması,

dâhil edilerek yapılan hesaplama ile belirlenir.

b) Hanenin harcama durumu;

Hanenin harcama durumu; emsal kira bedeli hariç gıda, giyim, ısınma, eğitim, sağlık, ulaşım, eğlence ve benzerlerine yapılan yıllık ödemelerin aylık ortalaması dâhil edilerek yapılan hesaplama ile belirlenir. Buradan; oturulan evin kira kontratında yazılı olan değil, evin bulunduğu çevreye göre, sosyal inceleme ekibince tespiti yapılan emsal kira bedelinin anlaşılması gerekir. Yani hane gelirinden düşülecek tek gider; emsal kira bedelidir. Hanede kredi borcu ödemeleri, haciz ödemeleri gibi giderler dikkate alınmaz ve gelirden düşürülmez.

Harcamalar, hanenin gelir seviyesinin bir göstergesi olarak dikkate alınır. Emsal kira bedeli hesaplanacak gelir tutarından çıkarılır. Ancak diğer giderler hiçbir şekilde çıkarılamaz

Hanenin tespit/beyan edilen harcamalarının hane gelirinin toplamına göre tespit edilen gelir tutarından fazla olması durumunda harcama ve gelir arasındaki fark gelire eklenir.

Hane gelirinin toplamı beyan/tespit edilen harcama düzeyinin üzerinde olması durumunda harcamalar gelire eklenmez.

Engellilerin aldıkları ÖTV istisnalı araçları için değerlendirme nasıl yapılır?

Vergi indirimlerinden faydalanılarak alınan ve engelli adına kayıtlı olan araçlar için aracın değerinin engelli aylığı bağlanıp bağlanmayacağına nasıl etki edeceğine Mütevelli Heyeti karar verecektir.

Ayrıca Alo 144 ü arayarak başvuru hakkında, başvurunuzun takibi ve aylığınız ile ilgili sorunlar hakkında bilgi alabilirsiniz. Ayrıca e-Devlet üzerinden sosyal yardımlar başvurusu ve takibi yapabilirsiniz.

Vakıf Aylığı- Muhtaç Aylığı

% 40 ve üzeri engelli olan muhtaçlara; sosyal güvencesi olmaması, herhangi bir gelir veya aylığı bulunmaması, mahkeme kararı veya kanunla bakım altına alınmamış olması, gelir getirici taşınır ve taşınmaz malı mevcut olmaması veya olup da bunlardan elde edeceği aylık ortalama gelirinin Yönetmelikle belirlenen muhtaç aylığı miktarını geçmemesi halinde muhtaç aylığı bağlanabilir.

18 yaşından küçük özel gereksinimli çocuklara, kendilerine bakmakla yükümlü anne ve babalarının bu maddenin birinci fıkrasında belirtilen şartları taşıdığı takdirde aylık bağlanır. 18 yaşından büyük ve en az %70 ve üzeri oranda engelli muhtaçların aileleri ile birlikte ikamet etmeleri durumunda da ailelerinin bu maddenin birinci fıkrasında belirtilen şartları taşıması halinde aylık bağlanır.

Aynı aileden sadece bir kişiye aylık bağlanabilir. Aylık alanlar banka hesaplarından aylıkları çektiklerini gösteren hesap ekstrelerini her yıl Kasım ayında Bölge Müdürlüğü’ne ulaştırırlar. Aylıkların aralıksız üç ay çekilmediği görülenlerin aylıkları kesilebilir.

2022 yılı için muhtaç engellilere aylık 1439,85 TL ödenmektedir. Gelir durumu tespitinde hanedeki taşınır-taşınmaz mallar dikkate alınır. Örneğin; engelli bireyin adına alınmış araçların, kasko veya raiç değerinin, vakıf aylığının 170 katını geçmesi halinde, aylık bağlanmaz bağlanmış ise kesilir. https://www.vgm.gov.tr/faaliyetler/hayir-hizmetleri/muhtac-ayligi

Vakıflar Genel Müdürlüğü, yıllık belirli sayıda engelli kişiye aylık bağlamaktadır. Bu işlemlerde engel oranlarının yüksek olması göz önünde bulundurulabilir. 

Engelli aylıkları için kaynaklar:

2022 Sayılı 65 Yaşını Doldurmuş İhtiyacı Olan, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Kanun. Bakınız: https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.2022.pdf 

2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu. Bakınız: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.2828.pdf 

65 Yaşını Doldurmuş İhtiyacı Olan, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşları ile Engelli ve Muhtaç Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Yönetmelik. Bakınız: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=17049&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5 

Vakıflar Yönetmeliği. Bakınız: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=12466&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5 

Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Sosyal Yardımlar Genel Müdürlüğü tarafından 13.10.2017 tarihinde yazılan ve tüm Sosyal Dayanışma ve Yardımlaşma Vakıfların (SYDV) gönderilen “2002 Sayılı Kanun Kapsamındaki Aylıklara İlişkin Muhtelif Talepler Hakkında” Konulu yazı 

Başvuru: Muhtaç aylığı başvuru formu ve engelli sağlık kurul raporu ile başvuru yapılır. Başvuru; Vakıflar Bölge Müdürlüklerine doğrudan ya da posta yoluyla yapıldığı gibi internet sitesinden de           ( https://www.vgm.gov.tr/ana-sayfa ) yapılabilir. Her başvurana aylık bağlanacak diye bir şart yoktur. Vakıflar, belirli sayıda kişiye aylık bağladığından engel oranı yüksek olanlara öncelik verebilir.

Diğer sosyal/mali yardımlar

Elektrik faturasında destek yardımı

İhtiyaç Sahibi Hanelere Elektrik Tüketim Desteği Verilmesi Hakkında Karar kapsamında; engelli aylığı gibi düzenli sosyal yardım alan Türk Vatandaşlarının elektrik faturalarının aylık 150 kilovatsaat karşılığı kadar tutarı Devlet tarafından ödenmektedir (206TL). Evde bakım maaşı alanlar için destek söz konusu değildir.

Başvurular; sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıflarına (SYDV) yapılır. Elektrik tüketim desteği ödemesi, diğer sosyal yardımlar ve aylıklar için yapılacak muhtaçlık hesaplaması ile genel sağlık sigortası gelir tespitinde gelir olarak dikkate alınmaz.

İhtiyaç Sahibi Hanelere Elektrik Tüketim Desteği Verilmesi Hakkında Karar için bakınız: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2019/02/20190228-11.pdf

Kronik hastalara yönelik elektrik desteği programı

Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanunu kapsamında, kronik hastalığı nedeniyle cihaza bağımlı olan hastaların cihazın elektrik tüketim düzeyine göre aylık 200 TL’ye kadarki elektrik fatura desteğini, kesintisiz güç kaynağı desteğini ve yardımın başladığı ilk ay tek sefer olmak üzere cihaza bağlanma tarihinden sonraki birikmiş elektrik borçlarının ödenmesini içeren destektir.

Ayrıntılı bilgi için bakınız: https://www.aile.gov.tr/sss/sosyal-yardimlar-genel-mudurlugu/kronik-hastalara-yonelik-elektrik-destegi-programi

Bu program, evde bakım aylığı alanlar ve SYDV tarafından muhtaç kabul edilmeyenler hariç, vakıf mütevelli heyeti kararı ile kronik hastalığı nedeniyle cihaza bağımlı olan hastaların bulunduğu hanelerin elektrik fatura bedeli ve kesintisiz güç kaynağına yönelik ihtiyaçlarının karşılanmasını amaçlamaktadır.

Tüberküloz ve SSPE hastalarına mali destek

Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanunu kapsamında; tüberküloz (verem) ve kızamık virüsü enfeksiyonunun neden olduğu Subakut Sklerozan Panensefalit (SSPE) hastalığı nedeniyle psiko-sosyal ve mali kayıp yaşayan hastalar için geliştirilmiş merkezi düzenli nakdi yardım programıdır.

Başvuru: SYDV’ye yapılır. Hastalığın yetkili hastaneden alınacak raporla belgelenmesi, hastanın Türk Vatandaşı olması, hane içinde kişi başına düşen aylık gelirin asgari ücretin aylık net tutarının 2/3 ünün altında olması ve diğer şartları sağlaması halinde, “bir aylık evde bakım aylığı” tutarı kadar ödeme yapılır.

Ayrıntılı bilgi için bakınız: https://www.aile.gov.tr/sss/sosyal-yardimlar-genel-mudurlugu/tuberkuloz-ve-sspe-hastalarina-yonelik-yardim/

Doğalgaz fatura desteği

Engelli aylığı alanların, belirlenen aylarda doğalgaz faturalarına destek verilecektir. Bu konuda ALO 144’den bilgi alınız.

Özel açıklama: Sosyal yardımlar haczedilemez ve aylıklar teminat gösterilip bankadan kredi çekilemez.

Engelsizkariyer.com için hazırlayan: Sosyal Hizmet Uzmanı Ayşe Sarı | SAHİMSEN Engelliler Komisyon Başkanı

Engelsizkariyer.com’u kaynak göstermeden kopyalanması yasaktır. Copyright © 2022 Tüm Hakları Saklıdır.

 

 
yukarıya git
Yukarı


Yukarı Yukarı Site Haritası  |   Hakkımızda  |   Üyelik Avantajları  |   Gizlilik Prensibi  |   Genel Koşullar  |   İletişim  |   Medya
Copyright © 2008 Engelsizkariyer.com - Her hakkı saklıdır.
OPTİMUM DANIŞMANLIK LTD. ŞTİ. Türkiye İş Kurumu 42 nolu özel İstihdam bürosu lisansı ile faaliyet göstermektedir.
4904 sayılı Türkiye İş Kurumu Kanunu gereğince " İŞ ARAYANLARDAN ÜCRET ALINMAYACAK VE MENFAAT TEMİN EDİLMEYECEKTİR."