A-  A+ A  |  Erişilebilirlik Anasayfam Yap Anasayfam Yap   Favorilerime Ekle Favorilerime Ekle Siteyi Öner Siteyi Öner 
Duyuru: İş arayan engelliler ve engelli aday arayan firmalar Anadolu Yakası'nda düzenlenecek Engelsiz Kariyer Günleri 2019 'de bir araya geliyorlar.
Hızlı İş Ara:         

Engelli Hakları 

Yazdır Arkadaşına Gönder    
Engellilerin İşe Girdikten Sonra Sağlanan (Sahip Olduğu) Haklar 

Engelli Memurlar Hakkında Düzenlemeler:

Engelli memurlar için mesainin geç başlamasının ya da erken bitmesinin bir standarttı ya da sürekliliği yoktur. Zorunlu hallerde mesai düzenlemesine ilişkin düzenlemeler şunlardır:

Devlet Memurları Kanunu- Günlük çalışma saatlerinin tespiti

Madde 100- Günlük çalışmanın başlama ve bitme saatleri ile öğle dinlenme süresi, bölgelerin ve hizmetin özelliklerine göre merkezde Başbakanlık Devlet Personel Başkanlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulunca, illerde valiler tarafından tespit olunur.

Ancak engelliler için; engel durumu, hizmet gerekleri, iklim ve ulaşım şartları göz önünde bulundurulmak suretiyle günlük çalışmanın başlama ve bitiş saatleri ile öğle dinlenme süreleri merkezde üst yönetici, taşrada mülki amirlerce farklı belirlenebilir’’. Günün 24 saatinde devamlılık gösteren hizmetlerde çalışma saat ve usulünün tespiti:

Madde 101: Günün yirmi dört saatinde devamlılık gösteren hizmetlerde çalışan Devlet memurlarının çalışma saat ve şekilleri kurumlarınca düzenlenir.

Engelli memurlara da isteği dışında gece nöbeti ve gece vardiyası görevi verilemez.

Engelli Sözleşmeli Çalışanlar Hakkında Düzenlemeler

“Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar” 21.06.2018 tarihli değişiklikle sözleşmeli engelli çalışana gece nöbet muafiyeti verilmiştir.

Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı Çalışanları Hakkında Düzenlemeler

Aşağıdaki Yönetmeliğe göre bu kurumlarda çalışan muvazzaf engelli personeller de dâhil tüm engelli çalışanlara nöbet muafiyet hakkı verilmiştir.

Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı Personel Yönetmeliği

Resmi Gazete: 21.01.2017, Karar Sayısı: 2016/9742

Nöbet- Madde 42- Nöbet, kuramlarda amirin münasip göreceği zamanda başlar ve yirmi dört saati geçemez. Ancak kadın memurlara; tabip raporlarında belirtilmesi halinde hamilelik boyunca ve doğumdan sonraki iki yıl süreyle gece nöbeti ve gece vardiyası görevi verilemez. Engelli memurlara da isteği dışında gece nöbeti ve gece vardiyası görevi verilemez.

TSK’da Çalışan Engelli Memurlar

1. TSK’da görevli engelli memurlara isteği dışında gece nöbeti ve vardiyası verilemeyeceği TSK İç Hizmet Yönetmeliğinin 382. Maddesinin (i) fıkrasına 2015 yılında eklenmiştir.

2. TSK da görev yapan memurların Başbakanlık Genelgesine istinaden 3 Aralık ve 10 Mayıs günleri ile olumsuz hava şartlarında Valiliklerce tatil edilen günlerde idari izinli sayılacaklarına, yürüme engelli, gece körlüğü, az gören, görme engelliler için kış saati uygulamasının olduğu günlerde mesai saatlerinde düzenleme yapılacağına dair yazı yayınlanmıştır (Gen. Kur. Bşk. Ocak 2015 Per: 26702250-1360-14/Per.İşl.D.Svl.Me.ve İşçi Şb)

Çalışanlara Ait Lojman Düzenlemesi

Kamu Konutları yasa ve yönetmeliğinde engellilere ait bir düzenleme yoktur. Ancak kurumlar kendi lojman yönergelerinde engellilere ve engelli yakını olan çalışanlarına yönelik düzenleme yaparlar.

1. Türk Silahlı Kuvvetleri Lojman Düzenlemesi:

Türk Silahlı Kuvvetleri Konut Yönergesi MSB/319-2’ ye göre ağır engelli yakını olanlara ilave 50 puan verilir. Engelli yakınlar; ağır engelli raporu olan eşinin, çocuğunun veya bakmakla yükümlü aile fertleri; hakkında vasi kararı olan hak sahibi personelle daimi olarak aynı çatı altında yaşayan anne, baba, kardeştir.

2. Emniyet Genel Müdürlüğü Lojman Düzenlemesi:

Lojman Yönergesinde 09.11.2012 Tarihinde Yapılan Değişiklik şu şekildedir: Madde 16: (f) Kendisi, eş ve çocukları ile bakmakla yükümlü oldukları aile fertlerinden Engellilik Ölçütü Sınıflandırması ve Engellilere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkındaki Yönetmelik hükümlerine göre % 50 ve üzeri engel oranı olan her birey için +10 puan verileceği ve feragatlı lojmanlardan yararlanmak istemeleri halinde öncelik tanınacağı hükme bağlanmıştır.

3. Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi Lojman Düzenlemesi:

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi lojman dağıtımında ağır engelli yakını olanlara ilave 50 puan verilmektedir.

Diğer kurumlarda çalışanlar, kurumlarından bilgi alabilirler.

Kamuda görev yapan engelli memurların idari izinleri

Başbakanlık Genelgesi (2002/58) 3. Madde: Ulusal düzeyde kabul edilen 10-16 Mayıs Engelliler Haftasının ilk günü ile 3 Aralık Dünya Engelliler Gününde, engellilere yönelik faaliyet gösteren Konfederasyon, bağlı federasyonlar ve derneklerin kamu görevlisi olan yönetim kurulu üyeleri ile kamuda görev yapan tüm engelliler idari izinli sayılacaktır.

Olumsuz hava koşulları nedeniyle valiliklerce okulların tatil edilmesi halinde aynı bölgedeki kamu görevlisi engelliler, ayrıca bir talimat ve talebe gerek kalmadan, belirlenen tatil süresince idari izinli sayılacaktır.

Not: Bu izin hakkından işçiler yararlanamamaktadır.

Engelli Aday Memurların Yetiştirilmeleri (Aday memur sınavı)

Kurumlar, Aday Memurların Yetiştirilmelerine İlişkin Genel Yönetmelik hükümlerine göre aşağıdaki önlemleri alır:

Temel Eğitim Kurulunun görevleri. Madde 19 – Kurul aşağıdaki görevleri yerine getirir;

f. Durumları normal eğitime elverişli olmayan sakat aday memurlarla ilgili olarak Milli Eğitim Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı temsilcilerinden oluşan bir komisyon kurmak ve aşağıdaki hususları bu komisyon vasıtasıyla yerine getirmek;

1) Temel Eğitim programlarını hazırlamak,

2) Temel Eğitim sınav sorularını hazırlatmak,

3) Eğitim ve sınavların nerede ve nasıl yapılacağına karar vermek,

4) Öğretim ve eğitim elemanlarının seçimi ve sınav komisyonlarının teşekkül tarzını tespit etmek,

5) Gerektiğinde mevcut eğitim programlarına göre sakatların eğitimlerinin sağlanması ve sınavlarının yapılması için sakatlara eğitim veren okullar ve rehabilitasyon merkezlerinden nasıl yararlanılacağını belirlemektir.

Engellilik gelir vergisi indirimi

Tüm engelli çalışanlar, vergi indirimi başvurusu kabul edildiğinde bu haktan yararlanır. Burada dikkat edilmesi gereken; kurumların, engelli çalışan vergi dairesine başvurup onay almadan, vergi indirimi uygulamasını yapmaya hakkı olmadığıdır. Eğer engelli çalışanın vergi dairesine başvurusu olmadan, kurum vergi indirimi yaparsa, bu durum tespit edildiğinde, kurum hatası olmasına rağmen, vergi indirimi karşılığında çalışana ödenmiş tüm ücretler faiziyle geri alınacaktır.

Vergi indirimi hakkında bilgi için; “Engellilere Araç, Emlak ve Gelir Vergisinde Sunulan Muafiyetler” başlığına bakınız.

Gece Çalışma Saatleri hakkında bilgi

İş Kanununa göre gece çalışma saatleri; akşam 20.00 ile sabah 06.00 saatleri arasıdır.

Devlet Memurları Kanununda bu saatlerin belirlenmesine dair bir hüküm yoktur. Devlet Personel Başkanlığının 08.02.2016 tarih, 819 sayılı görüşüne göre; 657 sayılı Kanunun 100. Maddesine istinaden belirlenen çalma saatleri dışındaki vardiyalar, gece çalışması olarak değerlendirildiğinden; engelli memurların mesai saatleri dışı çalışmaları gece çalışması olacağından, bu saatlerde çalıştırılamazlar.

Engelli Çalışanların Çalışma Ortamlarının Düzenlenmesine Dair Hükümler

Engelli memurun, çalışma ortamlarının düzenlenmesine ilişkin hükümler; BMEHS’de, Engelliler Hakkında Kanun ve Engelli Kamu Personeli Seçme Sınavı Yönetmeliğinde yer almıştır.

Çalışma hayatında hiçbir ayrımcılığa uğramadan, diğerleri ile eşit bir biçimde çalışma şartlarının ve ortamlarının düzenlenmesi, kurumların ve işverenlerin sorumluğundadır.

Engelliler Hakkında Kanuna göre, çalışma hayatında, doğrudan ve dolaylı ayrımcılık dâhil olmak üzere engelliliğe dayalı her türlü ayrımcılık yasaktır.

Doğrudan eşitliği sağlamak ve ayrımcılığı ortadan kaldırmak üzere engellilere yönelik makul düzenlemelerin yapılması için gerekli tedbirler alınır. Engellilerin hak ve özgürlüklerden tam ve eşit olarak yararlanmasını sağlamaya yönelik alınacak özel tedbirler ayrımcılık olarak değerlendirilemez.

Bununla birlikte Engelliler Hakkında, topluma tam katılım için fiziksel çevrenin, bilgilendirme hizmetleri ile bilgi ve iletişim teknolojisinin engelliler için erişilebilir olmasının sağlanması zorunludur.

5378 Sayılı Engelliler Kanununun erişilebilirlik ile ilgili hükümleri, iş yerlerinin uygunluğu bakımından da işverenlere sorumluluk yüklemektedir.

Kanunun 14. Maddesi: Engellilerin iş gücü piyasası ve çalışma ortamında sürdürülebilir istihdamı için kendi işini kurmaya rehberlik ve mesleki danışmanlık hizmetlerinin geliştirilmesi de dâhil olmak üzere gerekli tedbirler alınır. İşe başvuru, alım, önerilen çalışma süreleri ve şartları ile istihdamın sürekliliği, kariyer gelişimi, sağlıklı ve güvenli çalışma koşulları dâhil olmak üzere istihdama ilişkin hiçbir hususta engelliliğe dayalı ayrımcı uygulamalarda bulunulamaz.

Çalışan engellilerin aleyhinde sonuç doğuracak şekilde, engelinden dolayı diğer kişilerden farklı muamelede bulunulamaz. Çalışan veya iş başvurusunda bulunan engellilerin karşılaşabileceği engel ve güçlükleri ortadan kaldırmaya yönelik istihdam süreçlerindeki önlemlerin alınması ve engellilerin çalıştığı iş yerlerinde makul düzenlemelerin, bu konuda görev, yetki ve sorumluluğu bulunan kurum ve kuruluşlar ile işverenler tarafından yapılması zorunludur.

Makul Uyumlaştırma: Çalışma ortamlarının erişilebilir olması için gerekli önlemler alınıncaya dek makul uyumlaştırmanın yapılması zorunludur. Yani erişilebilirlik önlemini henüz alınmamışsa, engelli çalışanın çalışma ortamına uyumu için gerekli düzenleme yapılmak zorundadır.

BMEHS’de geçen makul uyumlaştırma; engellilerin tüm insan haklarını ve temel özgürlüklerini diğerleriyle eşit şekilde kullanmasını veya bunlardan yararlanmasını sağlamak üzere somut durumda ihtiyaç duyulan, ölçüsüz veya aşırı bir yük getirmeyen, gerekli ve uygun değişiklik ve uyarlamaları ifade eder. Aynı tanım, aynı ifadelerle Engelliler Hakkında Kanunda da yer almıştır.

Bunun yanında Sözleşmede evrensel tasarım ve kapsayıcı tasarım ifadeleri de geçer. Evrensel tasarım? ve kapsayıcı tasarım, ürünlerin, çevrenin, programların ve hizmetlerin özel bir tasarıma veya uyarlanmaya gerek duyulmaksızın, mümkün olduğunca herkes tarafından kullanılabileceği şekilde tasarlanmasıdır. Evrensel tasarım ve? kapsayıcı tasarım, gerek duyulduğu takdirde özel engelli grupları için yardımcı cihazların tasarımını da kapsamaktadır.

İş yerine ait servis hizmeti:

Engelliler Hakkında Kanun: (Ek: 06.02.2014-6518/75 md.) 07.07.2018 tarihine kadar, servis taşımacılığı yapan gerçek ve tüzel kişiler, engelli personel veya öğrenciye talep hâlinde erişilebilir taşıma hizmetini sağlamakla yükümlüdür.

Not: Engelli çalışanın engel durumuna uygun servis hizmetinin sağlanmasında personel talebinin bekletilmeden dikkate alınacağına dair hüküm budur. Ancak bu talepte bulunmanız için öncelikle kurumun personel servis hizmeti vermesi gerekmektedir. Kurum servis hizmeti vermiyorsa talebiniz karşılanmayabilir.

Engelli Kamu Personeli Seçme Sınavı ve Engellilerin Devlet Memurluğuna Alınmaları Hakkında Yönetmelik

Bu Yönetmelik hükümlerine bakıldığında,  “İşyerlerinin engellilerin çalışma şartlarına göre düzenlenmesi” başlığında (madde 16), “Kamu kurum ve kuruluşları çalışma yerlerini ve eklentilerini, engellilerin erişebilirliğine uygun duruma getirmek, engellilerin çalışmalarını kolaylaştıracak gerekli tedbirleri almak ve engellilerin görev yaptıkları kadronun gereği olan işleri yapabilmeleri için engel durumlarına göre gerek duyulan yardımcı ve destekleyici araç ve gereçleri temin etmek zorundadır” ifadesi görülür.

Hükmün 2. Fıkrasında ise “Engelliler, engelliliklerini artırıcı ve ek engel getirici işlerde çalıştırılamaz” ifadesi yer alır. Buna göre, engelli çalışanın yaptığı görevin sağlık sorunlarını artırıcı risk barındırmaması zorunludur.

Engelli Çalışanların Erken Emeklilik Hakları

Bakınız: Engellilerin sosyal güvenlik hakları ve erken emeklilik ile ilgili başlıklar

Engelli işçiler Hakkında Düzenlemeler

Engelli işçilerin gece çalışmaları konusunda muafiyetleri yoktur. Ancak aşağıdaki Yönetmelik (Madde 8) gereğince engelli işçilerin gece çalışması nedeniyle sağlığının bozulduğunu raporla belgelemeleri halinde işçiye işveren, olanakların elverdiği ölçüde gündüz postasında durumuna uygun bir iş verir. Bu uygulama işçiler arasında eşitliği bozacak ya da emsal gösterilecek bir uygulama olmayacaktır (Anayasa 10. Madde gereği).

Postalar Halinde İşçi Çalıştırılarak Yürütülen İşlerde Çalışmalara İlişkin Özel Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik (Resmi Gazete Tarihi: 07.04.2004 Resmi Gazete Sayısı: 25426)

İşçi Postalarının Değişme Süresi

Madde 8: Gece ve gündüz işletilen ve nöbetleşe işçi postaları çalıştırılarak yürütülen işlerde postalar; en fazla bir iş haftası gece çalıştırılan işçilerin, ondan sonra gelen ikinci iş haftasında gündüz çalıştırılmaları suretiyle ve postalar birbirlerinin yerini alacak şekilde düzenlenir.

Zorunluluk olmadıkça işçilerin postaları değiştirilemez. Ancak 4857 sayılı İş Kanununun 69. maddesi uyarınca, gece çalışması nedeniyle sağlığının bozulduğunu raporla belgeleyen işçiye işveren, olanakların elverdiği ölçüde gündüz postasında durumuna uygun bir iş verir.

İşin niteliği ve yürütümü, iş sağlığı ve güvenliği göz önünde tutularak, gece ve gündüz postalarında iki haftalık nöbetleşme esası da uygulanabilir.

Engelli işçilerin fazla çalışmaması için başvuracağı mevzuat

İş Kanununa İlişkin Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliğine göre; engellilik durumunun fazla çalışmasına uygun olmadığını doktor raporu ile belgeleyenler, fazla çalıştırılamayabilirler. Yönetmeliğin ilgili hükmü şudur:

“Fazla Çalışma Yaptırılmayacak İşçiler” Madde 8: Aşağıda sayılan işçilere fazla çalışma yaptırılamaz.

a) 18 yaşını doldurmamış işçiler,

b) İş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesi ile önceden veya sonradan fazla çalışmayı kabul etmiş olsalar bile sağlıklarının elvermediği işyeri hekiminin veya Sosyal Sigortalar Kurumu Başkanlığı hekiminin, bunların bulunmadığı yerlerde herhangi bir hekimin raporu ile belgelenen işçiler,

d) Kısmi süreli iş sözleşmesi ile çalıştırılan işçiler.

Kısmi süreli iş sözleşmesi ile çalışan işçilere fazla sürelerle çalışma da yaptırılamaz.

Kıdem tazminatı: Belirli bir süre çalıştıktan sonra işine son verilen ya da emeklilik dolayısıyla işinden ayrılmak durumunda bulunan işçiye, çalıştığı süreye göre, işyerince topluca ödenen paradır. Kıdem tazminatını hak edebilmek için son iş yerinde en az 1 yıl çalışmış olmak zorunludur. Tazminatın miktarı, işçinin son brüt kazancına göre hesaplanır. İşçinin ölümü halinde, kıdem tazminatı, işçinin yakınlarına verilir. Kadının evlendiği tarihten itibaren bir yıl içerisinde kendi arzusu işten çıkması halinde ve erkek sigortalıların askerlik nedeniyle işten çıkmaları halinde; en az 1 yıllık sigortalı olması şartı ile kıdem tazminatına hak kazanırlar. Bakınız: 1475 sayılı İş Kanunu madde 14.

Kıdem tazminatının hesaplanması: İşçinin işe başladığı tarihten itibaren hizmet aktinin devamı süresince her geçen tam yıl için, işveren tarafından işçiye 30 günlük ücreti tutarında kıdem tazminatı ödenir. Bir yıldan artan süreler için de aynı oran üzerinden ödeme yapılır

Yürürlükte olan İş Kanununda Engelli İşçiler İle İlgili Hükümler

İş Kanunu. Kanun Numarası: 4857. Tarih: 22.05.2003. RG Sayı: Sayı: 25134

Eşit davranma ilkesi Madde 5 –İş ilişkisinde dil, ırk, renk, cinsiyet, engellilik, siyasal düşünce, felsefî inanç, din ve mezhep ve benzeri sebeplere dayalı ayrım yapılamaz.

(Ek fıkra: 6.5.2016-6715/2 md.) Uzaktan çalışma; işçinin, işveren tarafından oluşturulan iş organizasyonu kapsamında iş görme edimini evinde ya da teknolojik iletişim araçları ile işyeri dışında yerine getirmesi esasına dayalı ve yazılı olarak kurulan iş ilişkisidir. Uzaktan çalışmada işçiler, esaslı neden olmadıkça salt iş sözleşmesinin niteliğinden ötürü emsal işçiye göre farklı işleme tabi tutulamaz.

Not: Çeşitli nedenlerle evinden çıkıp işe gidemeyecek durumuda olan engelliler için uygulanması mümkündür.

İşçinin haklı nedenle derhal fesih hakkı Madde 24 - Süresi belirli olsun veya olmasın işçi, aşağıda yazılı hallerde iş sözleşmesini sürenin bitiminden önce veya bildirim süresini beklemeksizin feshedebilir:

I. Sağlık sebepleri:

a) İş sözleşmesinin konusu olan işin yapılması işin niteliğinden doğan bir sebeple işçinin sağlığı veya yaşayışı için tehlikeli olursa.

b) İşçinin sürekli olarak yakından ve doğrudan buluşup görüştüğü işveren yahut başka bir işçi bulaşıcı veya işçinin işi ile bağdaşmayan bir hastalığa tutulursa.

İşverenin haklı nedenle derhal fesih hakkı Madde 25 - Süresi belirli olsun veya olmasın işveren, aşağıda yazılı hallerde iş sözleşmesini sürenin bitiminden önce veya bildirim süresini beklemeksizin feshedebilir:

I- Sağlık sebepleri:

a) İşçinin kendi kastından veya derli toplu olmayan yaşayışından yahut içkiye düşkünlüğünden doğacak bir hastalığa yakalanması veya engelli hâle gelmesi durumunda, bu sebeple doğacak devamsızlığın ardı ardına üç iş günü veya bir ayda beş iş gününden fazla sürmesi.

b) İşçinin tutulduğu hastalığın tedavi edilemeyecek nitelikte olduğu ve işyerinde çalışmasında sakınca bulunduğunun Sağlık Kurulunca saptanması durumunda.

Engelli ve eski hükümlü çalıştırma zorunluluğu Madde 30 –İşverenler, elli veya daha fazla işçi çalıştırdıkları özel sektör işyerlerinde yüzde üç engelli, kamu işyerlerinde ise yüzde dört engelli ve yüzde iki eski hükümlü işçiyi veya Askerlik Kanunu veya Yedek Subaylar ve Yedek Askeri Memurlar Kanunu kapsamına giren ve askerlik hizmetini yaparken Terörle Mücadele Kanununun 21 inci maddesinde sayılan terör olaylarının sebep ve tesiri sonucu malul sayılmayacak şekilde yaralananları meslek, beden ve ruhi durumlarına uygun işlerde çalıştırmakla yükümlüdürler.

Aynı il sınırları içinde birden fazla işyeri bulunan işverenin bu kapsamda çalıştırmakla yükümlü olduğu işçi sayısı, toplam işçi sayısına göre hesaplanır.

Bu kapsamda çalıştırılacak işçi sayısının tespitinde belirli ve belirsiz süreli iş sözleşmesine göre çalıştırılan işçiler esas alınır. Kısmi süreli iş sözleşmesine göre çalışanlar, çalışma süreleri dikkate alınarak tam süreli çalışmaya dönüştürülür. Oranın hesaplanmasında yarıma kadar kesirler dikkate alınmaz, yarım ve daha fazla olanlar tama dönüştürülür.

İşyerinin işçisi iken engelli hâle gelenlere öncelik tanınır.

İşverenler çalıştırmakla yükümlü oldukları işçileri Türkiye İş Kurumu aracılığı ile sağlarlar.

Yer altı ve su altı işlerinde engelli işçi çalıştırılamaz ve yukarıdaki hükümler uyarınca işyerlerindeki işçi sayısının tespitinde yer altı ve su altı işlerinde çalışanlar hesaba katılmaz.

Bir işyerinden malulen ayrılmak zorunda kalıp da sonradan maluliyeti ortadan kalkan işçiler eski işyerlerinde tekrar işe alınmalarını istedikleri takdirde, işveren bunları eski işleri veya benzeri işlerde boş yer varsa derhal, yoksa boşalacak ilk işe başka isteklilere tercih ederek, o andaki şartlarla işe almak zorundadır. Aranan şartlar bulunduğu halde işveren iş sözleşmesi yapma yükümlülüğünü yerine getirmezse, işe alınma isteğinde bulunan eski işçiye altı aylık ücret tutarında tazminat öder.

Özel sektör işverenlerince bu madde kapsamında çalıştırılan 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununa tabi engelli sigortalılar ile 5378 sayılı Kanunun 14. maddesinde belirtilen korumalı işyerlerinde çalıştırılan engelli sigortalıların, prime esas kazanç alt sınırı üzerinden hesaplanan sigorta primine ait işveren hisselerinin tamamı, kontenjan fazlası engelli çalıştıran, yükümlü olmadıkları halde engelli çalıştıran işverenlerin bu şekilde çalıştırdıkları her bir engelli için prime esas kazanç alt sınırı üzerinden hesaplanan sigorta primine ait işveren hisselerinin tamamı Hazinece karşılanır.

İşveren hissesine ait primlerin Hazinece karşılanabilmesi için işverenlerin çalıştırdıkları sigortalılarla ilgili olarak 506 sayılı Kanun uyarınca aylık prim ve hizmet belgelerinin yasal süresi içerisinde Sosyal Güvenlik Kurumuna verilmesi ve sigortalıların tamamına ait sigorta primlerinin sigortalı hissesine isabet eden tutarı ile Hazinece karşılanmayan işveren hissesine ait tutarın ödenmiş olması şarttır.

Bu fıkraya göre işveren tarafından ödenmesi gereken primlerin geç ödenmesi halinde, Hazinece Sosyal Güvenlik Kurumuna yapılacak ödemenin gecikmesinden kaynaklanan gecikme zammı, işverenden tahsil edilir. Hazinece karşılanan prim tutarları gelir ve kurumlar vergisi uygulamalarında gider veya maliyet unsuru olarak dikkate alınmaz.

Bu maddeye aykırılık hallerinde (engelli ve eski hükümlü çalıştırılmaması) tahsil edilecek cezalar, engellilerin ve eski hükümlülerin kendi işini kurmaları, engellinin iş bulmasını sağlayacak destek teknolojileri, engellinin işe yerleştirilmesi, işe ve işyerine uyumunun sağlanması ve bu gibi projelerde kullanılır.

Tahsil edilen cezaların kullanımına ilişkin hususlar, Türkiye İş Kurumunun koordinatörlüğünde, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Çalışma Genel Müdürlüğü ile İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü, Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkif Evleri Genel Müdürlüğü, en çok işçi ve işvereni temsil eden üst kuruluşların ve en çok engelliyi temsil eden üst kuruluşun birer temsilcisinden oluşan komisyon tarafından karara bağlanır.

Eski hükümlü çalıştırılmasında, kanunlardaki kamu güvenliği ile ilgili hizmetlere ilişkin özel hükümler saklıdır.

Engelli ve eski hükümlü çalıştırma zorunluluğuna aykırılık Madde 101 - Bu Kanunun 30. maddesindeki hükümlere aykırı olarak engelli ve eski hükümlü çalıştırmayan işveren veya işveren vekiline çalıştırmadığı her engelli ve eski hükümlü ve çalıştırmadığı her ay için 2018 yılında 2.627 Türk Lirası idari para cezası verilir.

Kamu kuruluşları da bu para cezasından hiçbir şekilde muaf tutulamaz.

Korumalı İşyerlerinde Çalışan Engellilerin Ücretleri: Ek Madde 1 –Korumalı işyerlerinde çalıştırılan ve iş gücü piyasasına kazandırılmaları güç olan zihinsel veya ruhsal engellilere işverenlerince zamanında ödenmiş olan ücretlerinin;

a) Korumalı işyerlerinde çalışan her engelli için 2022 sayılı Kanunun 2. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi gereğince ödenen aylık tutarı kadarı,

b) 29.1.2004 tarihli ve 5084 sayılı Yatırımların ve İstihdamın Teşviki ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 2. maddesi kapsamındaki illerde kurulmuş bulunan korumalı işyerlerinde çalışan her engelli için ilaveten (a) bendi ile belirlenen tutarın yüzde yirmisi,

c) Korumalı işyeri statüsü almak için ilgili mevzuatla çalıştırılması zorunlu olan sayıdan daha fazla engelli çalıştıran işyerlerinde, zorunlu sayının üstünde çalıştırılan her engelli için ilaveten (a) bendi ile belirlenen tutarın yüzde yirmisi, bu ücretlere ilişkin yasal yükümlülüklerin de tam ve zamanında karşılanmış olması kaydıyla,

Hazine tarafından işverene ödenir.

Özelleştirilen veya özelleştirilme kapsamına alınan kamu kuruluşlarında çalışan engellilerin yasal hakları nelerdir?

Kapatma ve tasfiye hâllerinde işten çıkarılan engellilere, iş kaybı tazminatı, kanunun diğer çalışanlara tanıdığı oranın iki katı olarak ödenir.

Ayrıca engellilerin, mesleklerinde geliştirilmesine, bir meslekte yetiştirilmesine veya meslek edindirilmesine ilişkin eğitim giderleri ile yeni iş bulmalarına katkı sağlamak amacıyla yapılacak giderler Özelleştirme Fonundan karşılanır.

İşe Girdikten Sonra Engelli Halen Gelen Çalışanın Durumu

İşe girdikten sonra engelli hale gelen çalışanlar da işe girerken engelli olan çalışanlarla aynı haklara sahiptir. Bu kişiler, engelli kontenjanına geçerler.

Sonradan engelli olup engelli sağlık kurul raporunu kurumlarına ibraz eden çalışanlardan memur olanlar için; bu kişilerin engellilik bilgilerinin, kurumları tarafından ivedilikle Devlet Personel Başkanlığın internet sitesindeki “DPB e-Uygulama” ya kayıt edilmesi zorunludur. Bu uygulama ile kurumun kontenjan dâhilinde çalıştırdığı engelli sayısının belirlenmesi sağlanacak, kota dâhilinde çalıştırılması zorunlu sayı net ortaya konulabilecektir.

Engelli sağlık raporunu kuruma bildiren çalışan için herhangi bir sebeple gerekli işlemleri yapmayan, DPB ye bildirimi bekleten ve çalışanın engelli olmasına dair haklarını kullanımını engelleyen kurum ve işverenler engelliliğe dayalı ayrımcılık yaptıklarını bilmelidirler.

Engelli hale gelen işçiler de işverenlerine, engelli raporları ile bildirim yaparlar. Sözleşmeli çalışanların, engelli raporu aldıklarında engelliliği bahane ederek, işverenlerce sözleşme feshi yapılamayacağını bilmelidirler.

 

Kaynaklar:

BM Engelli Hakları Sözleşmesi

Engelliler Hakkında Kanun

İş Kanunu, 1475 sayılı

İş Kanunu, 4857 sayılı

Devlet Memurları Kanunu

Gelir Vergisi Kanunu

İş Kanununa İlişkin Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliği

Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı Personel Yönetmeliği

TSK İç Hizmet Yönetmeliği

Aday Memurların Yetiştirilmelerine İlişkin Genel Yönetmeliği

Postalar Halinde İşçi Çalıştırılarak Yürütülen İşlerde Çalışmalara İlişkin Özel Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik

Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar

TSK Lojman Yönergesi

EGM Lojman Yönergesi

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Lojman Yönergesi

Başbakanlık Genelgesi (2002/58)

EGM, TSK kurum içi yazılar

 

Engelsizkariyer.com için hazırlayan: Ayşe Sarı |SAHİMSEN Engelliler Komisyon Başkanı

Engelsizkariyer.com’u kaynak göstermeden kopyalanması yasaktır. Copyright © 2018 Tüm Hakları Saklıdır.

 
yukarıya git
Yukarı
sonraki sayfaya git
Sonraki  


Yukarı Yukarı Site Haritası  |   Hakkımızda  |   Üyelik Avantajları  |   Gizlilik Prensibi  |   Genel Koşullar  |   İletişim  |   Medya
Copyright © 2008 Engelsizkariyer.com - Her hakkı saklıdır.
OPTİMUM DANIŞMANLIK LTD. ŞTİ. Türkiye İş Kurumu 42 nolu özel İstihdam bürosu lisansı ile faaliyet göstermektedir.
4904 sayılı Türkiye İş Kurumu Kanunu gereğince " İŞ ARAYANLARDAN ÜCRET ALINMAYACAK VE MENFAAT TEMİN EDİLMEYECEKTİR."